سوره نساء(النساء)، آیه ۸ · جزء ۴ · صفحه ۷۸
وَإِذَا حَضَرَ الْقِسْمَةَ أُولُو الْقُرْبَىٰ وَالْيَتَامَىٰ وَالْمَسَاكِينُ فَارْزُقُوهُم مِّنْهُ وَقُولُوا لَهُمْ قَوْلًا مَّعْرُوفًا
و اگر بهنگام تقسیم (ارث)، خویشاوندان (و طبقهای که ارث نمیبرند) و یتیمان و مستمندان، حضور داشته باشند، چیزی از آن اموال را به آنها بدهید! و با آنان به طور شایسته سخن بگویید!
معنی کلمات و عبارات
«فَارْزُقُوهُم مِّنْهُ»: مراد این است که اگر ورثه همه کِبارند، پیش از تقسیم، و اگر کِبار و صِغارند، پس از تقسیم، از قسمت کِبار چیزی بدیشان بدهید. «مَعْرُوفاً»: پسندیده. زیبا.
نزول
سال ۲۰ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- لزوم بهره مند ساختن نزدیکانِ نیازمند، یتیمان و مساکین از اموال میت، در صورت حضور آنان هنگام تقسیم ارث «و اذا حضر القسمة اولوا القربى و الیتامى و المساکین، فارزقوهم منه»
ذکر «اولوا القربى» در ردیف یتیم و مسکین، حاکى از آن است که مراد از «اولوا القربى» خویشان نیازمند هستند نه خویشان ثروتمندى که با یتیمان و مساکین تناسبى ندارند. ذیل آیه که ترغیب به عطوفت و برخورد نیک با آنان است، این معنا را تأیید مى کند.
۲- لزوم برخورد نیک با خویشاوندان، یتیمان و مساکین به هنگام بهره مند ساختن آنان از میراث «و اذا حضر القسمة ... فارزقوهم منه و قولوا لهم قولاً معروفاً»
۳- لزوم توجّه به نیازمندیهاى خویشاوندان، یتیمان و مساکین و برخورد نیک با آنان «اولوا القربى و الیتامى و المساکین، فارزقوهم منه و قولوا لهم قولا معروفاً»
۴- لزوم رعایت ادب در گفتار «و قولوا لهم قولا معروفاً»
«قول معروف»، به معناى گفتارى است که در شرع و عرفِ مردم پسندیده باشد، که از آن به گفتار مؤدبانه تعبیر مى شود.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
برخورد با خویشاوندانبرخورد با مساکینتأمین خویشاوندانحقوق خویشاوندانبرخورد با یتیمتأمین یتیمادب در سخنتأمین مساکینتأمین نیازمنداناحکام ارثآداب معاشرت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۳)
- بدرفتاری با یتیمان دیگران، منشا بدرفتاری با فرزندان یتیم خود+۱ آیه
- لزوم گفتار پسندیده با خویشاوندان، هنگام بهرهمند کردنِ انان از میراث
- لزوم گفتار پسندیده با فقیران، هنگام بهرهمند کردنِ انان از میراث
- لزوم برخورد شایسته و گفتاری پسندیده با یتیمان، هنگام اعطای ارث به انان
- استحباب بهرمنده کردنِ خویشاوندان نیازمند و یتیمان و مسکینان، از اموال میّت هنگام تقسیم ارث
- استحباب بهرهمند ساختن نزدیکان نیازمند، یتیمان و مسکینان از اموال میّت هنگام تقسیم ارث
- تامین حقوق محرومان و نیازمندان، از مسایل اساسی اقتصاد+۵ آیه
- انفاق از مال میّت در هنگام تقسیم ارث توصیه خداوند به ورثه
- انفاق از مال میت به خویشاوندان نیازمند حاضر در جلسه تقسیم ارث توصیه خداوند به مؤمنان
- لزوم انفاق مال به نزدیکان نیازمند+۳ آیه
- لزوم انفاق مال به نیازمندان بینوا+۴ آیه
- انفاق از مال میّت به مساکین حاضر در جلسه تقسیم ارث توصیه خداوند به مؤمنان
- انفاق از مال میّت به یتیمان حاضر در جلسه تقسیم ارث، توصیه اکید خداوند به مؤمنان
- استحباب بهره مند کردن خویشاوندان نیازمند و یتیمان و مسکینان، از اموال میّت هنگام تقسیم ارث
- استحباب بهره مند ساختن نزدیکان نیازمند، یتیمان و مسکینان، از اموال میّت، هنگام تقسیم ارث
- لزوم تامین نیازمندان، از راه انفاق به انان+۶ آیه
- استحباب انفاق به دیگران، از مال خویش+۲ آیه
- استحباب انفاق مال به یتیمان+۲ آیه
- استحباب انفاق از مال ارث به خویشاوندان، یتیمان و نیازمندان حاضر در هنگام تقسیم ارث
- لزوم برخورد و گفتار نیک، در ارتباط با خویشاوندان+۲ آیه
- لزوم برخورد نیک و گفتار صواب و متین با یتیمان+۱ آیه
- استحباب اعطای مقداری از اموال به یتیمان خویشاوند، هنگام تقسیم ارث
- پیوند خویشاوندی، مسیولیّت اور و موجب پیدایش حقوق ویژه+۶ آیه
- ارث بردن، از جمله حقوق خویشاوندی نسبی+۳ آیه
- برخورد ملاطفت امیز و گفتار پسندیده، از جمله حقوق خویشاوندی+۲ آیه
- بهره مند ساختن خویشاوندان میّت، از ارث، در صورت حضور انان هنگام تقسیم ارث، همراه با گفتار پسندیده، مورد توصیه خداوند، در صدر اسلام
- لزوم ملاطفت و برخورد مناسب با خویشاوندان، به هنگام تقسیم ارث
- تامین رزق مساکین از اموال میّت، در صورت حضور انان هنگام تقسیم ارث
- تامین رزق یتیمان از اموال میّت، در صورت حضور انان هنگام تقسیم ارث
- تامین رزق نزدیکان نیازمند از اموال میت، در صورت حضور انان هنگام تقسیم ارث
- اعطای رزق به نزدیکان نیازمند از اموال میت، در صورت حضور انان هنگام تقسیم ارث
- تامین رزق مساکین از اموال میّت، در صورت حضور انان هنگام تقسیم ارث
- تامین رزق یتیمان از اموال میّت، در صورت حضور انان، هنگام تقسیم ارث
- سخن شایسته با خویشاوندان، هنگام بهره مند ساختن انان از ارث، از سفارشهای خدا
- سخن پسندیده گفتن با یتیمان، هنگام بهره مند ساختن انان از ارث، از توصیه های خدا
- سخن پسندیده گفتن با نیازمندان، هنگام بهره مند ساختن انان از ارث، سفارش خداوند
- لزوم سخن گفتن با خویشاوندان میّت و یتیمان و مسکینان براساس عرف، هنگام تقسیم ارث
- نرم و لطیف سخن گفتن با یتیمان، از مصادیق عمل به عرف
- لزوم سخن گفتن بر اساس عرف با خویشاوندان فقیر میّت، هنگام تقسیم ارث
- لزوم سخن گفتن بر اساس عرف با فقیران، هنگام تقسیم ارث
- نیکو سخن گفتن با دیگران، امری معروف و پسندیده+۲ آیه
- بهره مند ساختن مساکین از اموال میّت، در صورت حضور انان هنگام تقسیم ارث
- لزوم معاشرت نیک با فقرا و مساکین، هنگام بهره مند ساختن انان از میراث
- لزوم رعایت برخورد نیکو در معاشرت با فقرا هنگام انفاق به انان+۲ آیه
- انفاق مقداری از اموال به یتیمان خویشاوند، هنگام تقسیم ارث، کاری پسندیده و از توصیه های خدا
- رعایت حقوق کودکان دیگران، زمینه رعایت حقوق کودکان انان از سوی ایندگان+۱ آیه
- لزوم برخورد شایسته و سازنده، در گفتار و رفتار با کودکان+۱ آیه
- نیک سخن گفتن در رفتار با دیگران از اداب معاشرت+۴ آیه
- لزوم رفتار و برخورد محترمانه در معاشرت با خویشاوندان، هنگام حضور انان در تقسیم ارث میت+۱ آیه
- لزوم برخورد نیک با یتیمان هنگام بهرهمند ساختن انان از ارث
- لزوم رعایت ادب در گفتار، نسبت به یتیمان+۱ آیه
- استحباب اعطای مقداری از اموال به یتیمان خویشاوند، هنگام تقسیم ارث
- استحباب انفاق به یتیم خویشاوند و غیر وارث، هنگام تقسیم ارث