در آيه گذشته، ارث فرزندان و والدين مطرح بود، در اين آيه، ارث زن و شوهر و برادر و خواهر مادرى مطرح است. البتّه احکام ارث را بايد به کمک روايات اجرا کرد، چون فروع و شاخه‌هاى زيادى دارد، که در آيات قرآن نيامده است.
لفظ «کَلالَةً» دوبار در قرآن آمده است؛ يکى در اين آيه و ديگرى در آخرين آيه‌ى همين سوره. اين کلمه در لغت به معناى احاطه است، فاميلى که انسان و فرزند انسان را احاطه کرده‌اند. «اکليل»، نيز تاجى است که سر را احاطه مى‌کند. کُلّ، عددى است که اعداد ديگر را احاطه کرده است.
اين کلمه در بحث ارث دو معنى دارد:
1- برادران و خواهرانِ مادرى ميّت، که در اين آيه به کار رفته است.
2- برادران و خواهرانِ پدر و مادرى يا پدرىِ ميّت، که مراد آيه آخر است.
گرچه پرداخت بدهى، بر انجام وصيّت مقدّم است، لکن چون در عمل، انجام وصيّت سخت‌تر است، خداوند در آيه، اوّل عمل به وصيّت را آورده، بعد پرداخت بدهى را. «1»
در حديث آمده است: وصيّت به ثلث مال، زياد است، سعى کنيد وارثان شما بهره‌ى بيشترى از ارث ببرند، تا همه بى‌نياز باشند. و ضرر رسانى در وصيّت از گناهان کبيره است.
و عمل به وصيّتى که به ضرر وارث باشد الزامى نيست. «2»
اگر مردى چند همسر داشت، يک هشتم يا يک چهارم ارث، ميان آنان به طور يکسان تقسيم مى‌شود.
ديون و بدهى‌هاى متوفّى، هم شامل ديون الهى است، مثل: حج، خمس، زکات و کفّاره، و هم شامل ديون مردمى است. «3»
«1». تفسير صافى.
«2». تفسير کبيرفخررازى.
«3». تفسير کبير فخررازى.
جلد 2 - صفحه 32