اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ اللاّتِي يَأتِين‌َ الفاحِشَةَ مِن نِسائِکُم فَاستَشهِدُوا عَلَيهِن‌َّ أَربَعَةً مِنکُم فَإِن شَهِدُوا فَأَمسِکُوهُن‌َّ فِي البُيُوت‌ِ حَتّي يَتَوَفّاهُن‌َّ المَوت‌ُ أَو يَجعَل‌َ اللّه‌ُ لَهُن‌َّ سَبِيلاً «15»
و کساني که اتيان بزنا از زنان شما ميکنند يعني زنا ميدهند پس استشهاد
جلد 5 - صفحه 33
نمائيد بر آنها چهار نفر شاهد از خودتان يعني از رجال پس اگر شهادت دادند پس از شهادت آنها نگاه داريد آنها را در بيوت و حبس کنيد تا مرگ آنها در رسد يا خداوند براي آنها راه نجاتي قرار دهد.
اينکه آيه شريفه مشتمل بر چند جمله است: 1- اينکه براي اثبات زنا چهار نفر شاهد از رجال لازم دارد که اگر سه نفر باشند زنا ثابت نميشود و آن سه نفر حد قذف که هشتاد تازيانه است بر آنها جاري ميشود بلي اگر خود زن اقرار بزنا کرد بايد چهار مرتبه اقرار کند تا زنا ثابت شود که اگر سه مرتبه اقرار کرد ثابت نميشود، و در هر صورت اگر معين کرد که چه کسي با او زنا کرده بايد حد قذف هم بر او جاري کرد و حد زنا صد تازيانه است بنص آيه شريفه الزّانِيَةُ وَ الزّانِي فَاجلِدُوا کُل‌َّ واحِدٍ مِنهُما مِائَةَ جَلدَةٍ نور آيه 2، و اگر محصنه است علاوه بر صد تازيانه بايد رجم شود بمقتضي الاخبار و فتوي المشهور، و اگر عبد و امه است نصف حد الحر و اگر با محارم است قتل و اگر قبل از ثبوت توبه کند حد از او بر داشته ميشود، و شاهد زنا بايد شهادتش مثل ميل در مکحله يا تناب در چاه باشد و الا ثابت نميشود، و بر حسب مذهب شيعه چهار شاهد بايد عادل باشند بفاسق و مجهول الحال اثبات نميشود، و در زنا با زن شوهر دار حرمة ابدي ميآورد، و اگر از روي شبهه باشد حد ندارد، لکن حرمت ابدي در صورت دخول ميآيد جمله دوم- اينکه آيه حکم فرموده بوجوب حبس ابد و در اخبار از ائمه اطهار داريم که اينکه حکم نسخ شده و در مقام خود ثابت کرده‌ايم که نسخ آيه باخبار ممکن است و مانعي ندارد، و بعضي توهم کردند که اينکه نسخ شده بآيه سوره نور که ذکر شد لکن اينکه دو آيه مانعة الجمع نيست هم حد جاري شود هم حبس شود جمله سوم- أَو يَجعَل‌َ اللّه‌ُ لَهُن‌َّ سَبِيلًا است و مراد از سبيل راهي است که اينکه حکم حبس ابد از آنها برداشته شود.
جلد 5 - صفحه 34
از کلمات مفسرين استفاده ميشود که مراد اجراء حد مثل صد تازيانه يا رجم و استشهاد کردند بحديث نبوي که عامي است و اعتبار ندارد.
و آنچه بنظر ميرسد و اللّه العالم اينکه کلمه لهن که از براي نفع است مناسبت با جلد و رجم و قتل ندارد بلکه مراد راهيست که رفع حبس و حد از آنها بشود و آن چند چيز است يکي توبه قبل از ثبوت چنانچه گذشت ديگر دعوي اکراه و اضطرار کند که مکروه شدم يا مضطر شدم، سوم دعوي خوف نفس که اگر زنا نميدادم يا کشته ميشدم يا در حرام اشد از زنا مثل رده يا کفر و امثال اينها واقع ميشدم، چهارم دعوي شبهه که خيال کردم شوهر خودم هست يا جهل بحکم يا جهل بموضوع و امثال اينها زيرا تدرأ الحدود بالشبهات و همچنين است جرح شهود زنا يا اختلاف شهود در اداء شهادت بلکه توبه بعد از ثبوت اينکه حکم حبس ابد برداشته ميشود و لو حد برداشته نشود چنانچه در آيه بعد بيايد.