در تفاسير براى اين آيه، معانى گوناگونى گفته شده است، ولى معناى فوق، از تفسير نمونه گرفته شده است. البتّه معناى ديگرى نيز به ذهن مىرسد و آن اينکه:
هرگاه دو مرد تصميم به انجام فاحشه (لواط) بگيرند، ولى فقط کارهاى مقدّماتى را انجام دهند، به نحوى که اطمينان به انجام آن در آينده است، شما از باب نهى از منکر، آن دو را تنبيه و تعزير وتهديد کنيد. اگر شرمنده شدند و دست کشيدند و گذشته را جبران کردند، شما هم از آنان بگذريد، که خدا توبهپذير و رحيم است.
طبق اين معنى کلمهى «اللّذان» به معناى دو مرد آمده، نه يک مرد ويک زن که از باب تغليب باشد، و «فَآذُوهُما» به معناى آزار و تنبيه است، نه اجراى حدّ. توبه و اصلاح هم به معناىِ صرفنظر واقعى است، نه اينکه قبل از صدور حکم قاضى توبه کنند. «يَأْتِيانِها» را هم مىتوان به معناى انجام مقدّمات قريبالوقوع فحشا گرفت و اين در عرف رايج است که
جلد 2 - صفحه 36
کارى را به کسى نسبت دهند که در آستانهى انجام آن است. مثل اينکه به شخصى که افراد را به مهمانى دعوت کرده و مشغول تهيه مقدّمات است، مىگويند فلانى مهمانى مىکند، يا مهمان دارد. (واللّه العالم)
توبهى زناکار و صرفنظر نمودن از اجراى حد درباره او، تا وقتى است که کار به دادگاه و اقامهى شهود و صدور حکم نرسيده باشد، وگرنه پس از صدور حکم، توبه مانع اجراى آن نمىشود.