تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ لِکُلٍّ جَعَلْنا مَوالِيَ مِمَّا تَرَکَ الْوالِدانِ وَ الْأَقْرَبُونَ وَ الَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمانُکُمْ فَآتُوهُمْ نَصِيبَهُمْ إِنَّ اللَّهَ کانَ عَلى کُلِّ شَيْ‌ءٍ شَهِيداً (33)
ترجمه
و از براى هر کس قرار داديم ارث‌برانى از آنچه گذاردند پدر و مادر و نزديکان و کسانيکه پيمان بسته است دستهاتان پس بدهيد بايشان نصيب آنانرا همانا خدا باشد بر هر چيزى گواه.
تفسير
در ترکيب و معنى اين آيه از مفسرين وجوهى نقل شده و بنظر حقير ظاهر آيه آنستکه خداوند از براى هر کس ورثه قرار داده است که ارث ميبرند از ما ترک پدر و مادر و اقارب و کسانيکه پيمان بسته‌اند با آنها بتوارث بتفصيل و شرائطى که مقرر شده است و اين معنى سليم از هر اشکال و خالى از هر خلل و با مذهب اماميّه که ارث متعه با شرط وارث ضامن جريره است موافق و از لزوم نسخ و خلاف ظاهر مأمون است لذا حاجت بنقل اقوال ديگر نيست در کافى از حضرت صادق (ع) روايت نموده که وقتى مرد با مردى پيمان بست از او ارث ميبرد و بر او است ديه جنايت خطائيش ولى اين در صورتى است که وارث نسبى و سببى نباشد و معلوم است که آيه در مقام بيان از اينجهت نيست لذا ترتيب ارث اقارب ديگر را هم بيان نفرموده است بلکه اجمالا فرموده است هر کس در هر مرتبه وارثى دارد و مؤيد اين معنى است روايت عياشى از حضرت رضا (ع) که فرموده است مقصود ائمه اطهارند که خداوند عهد و پيمان شما را بر آنها اخذ فرموده است چون امام هم يکى از ورّاث است و ممکن است از اين قبيل باشد ارث مولى از
جلد 2 صفحه 52
بنده آزاد کرده خود چون آنهم پيمان الهى است و آيه در مقام بيان مراتب ثلثه ولاء باشد بکلمه جامعه عقدت ايمانکم پس هيچ کس در هيچ صورت بلا وارث نمى‌ماند و بر هر تقدير وارثى براى او مقرّر شده که بايد به نصيب خود برسد و خداوند در هر مورد ناظر و گواه است بر اعمال بندگان و هرگاه از احکام مواريث اندک تخلفى نمايند بعلم و احاطه خود مجازات خواهد فرمود.