تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ لا تَتَمَنَّوْا ما فَضَّلَ اللَّهُ بِهِ بَعْضَکُمْ عَلى بَعْضٍ لِلرِّجالِ نَصِيبٌ مِمَّا اکْتَسَبُوا وَ لِلنِّساءِ نَصِيبٌ مِمَّا اکْتَسَبْنَ وَ سْئَلُوا اللَّهَ مِنْ فَضْلِهِ إِنَّ اللَّهَ کانَ بِکُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيماً (32)
ترجمه
و آرزو نکنيد آنچه را فضيلت داد خدا بآن بعضى از شما را بر بعضى از براى مردان است بهره از آنچه کسب کردند و از براى زنان است بهره از آنچه
جلد 2 صفحه 50
کسب نمودند و درخواست کنيد خدا را از فضلش همانا خدا باشد بهمه چيزى دانا.
تفسير
يکى از صفات مذمومه جانگداز حسد است که شخص آرزو کند فضيلتى از کسى زائل شود و باو برسد که لازمه آن اعتقاد بحصر نعم الهى است در صورتى که اگر شخص لايق باشد خداوند آن فضيلت بلکه زائد بر آنرا باو مرحمت ميکند و لازم نيست از ديگرى بگيرد چون خزانه الهى بى‌پايان است يا آنکه آرزو کند آنفضيلت از صاحبش زائل شود اگر چه باو نرسد تا هر دو يکسان باشند و از براى غير بر او مزيّتى نباشد که لازمه آن اعتقاد بخل است در مبدء فيّاض يا انتظار خلاف عدل و حکمت از عادل حکيم على الاطلاق. توانگرى که بگل نکهت و بگل جانداد. بهر که هر چه سزا ديد حکمتش آنداد. هر چه هست از قامت ناساز بى‌اندام ما است. ورنه تشريف تو بر بالاى کس کوتاه نيست. بنابر اين حسد جز خود خورى و جانگدازى نتيجه ديگرى براى حاسد ندارد بلى سزاوار است از خداوند مسئلت نمايد که آن فضيلت يا زياده از آنرا باو کرامت فرمايد و اگر باجابت نرسيد طلب نکند مخصوصا در امور دنيوى مانند مال و جاه که شايد خيرا و در فقد آن باشد و بايد راضى باشد برضاى خداوند آنچه براى او خواسته و لايق دانسته از فقر و غنى و عزت و ذلت و مرض و صحت چنانچه در مجمع از حضرت صادق (ع) نقل نموده که نبايد احدى آرزو کند که کاش آنچه خداوند بفلانى عطا فرموده از مال و نعمت و زن خوب از آن من بود بلى جائز است بگويد خدايا مانند آنرا بمن عطا فرما و در خصال از آنحضرت نقل نموده که کسيکه آرزوى چيزى را داشته باشد ولى راضى برضاى خدا باشد از دنيا بيرون نرود تا خداوند آنرا باو عطا فرمايد بلى سزاوار است که بسعى و کوشش تحصيل قابليت نمايد تا فيض از مبدء فيّاض باو برسد خواه مرد باشد خواه زن خلاصه آنکه نصيب را بايد بعمل تحصيل نمود و فضل را بقابليت دريافت کرد نه بآرزوى خام و حسادت بد فرجام و سؤال بايد از فضل خداوند و خزانه غيب او باشد نه از بنده فقير عاجز چنانچه در فقيه از پيغمبر (ص) نقل نموده که خداوند سؤال بنده را از خود دوست ميدارد و از خلق خوش ندارد بلکه چيزى نزد خداوند محبوب‌تر از سؤال بنده نيست پس حيا نکنيد و مسئلت نمائيد از فضل خداوند هر چه را طالب باشيد اگر چه بند نعل باشد و در کافى از حضرت صادق (ع) نقل نموده که کسيکه سؤال ننمايد از فضل خداوند فقير ميشود و عياشى از حضرت باقر (ع)
جلد 2 صفحه 51
روايت نموده که هر کس رزق مقسوم حلالى در نزد خداوند دارد که بعافيت نصيب او ميشود و عارض ميشود حرمت بر آن از راه ديگرى اگر شخص روزى خود را از راه حرام طلب نمايد خداوند تقاص ميفرمايد روزى حلال او را که باو ميرسد و نزد خداوند فضل بسيار است که در اين آيه ذکر فرموده است و نيز از پيغمبر (ص) قريب باين مضمون را نقل نموده است و از حضرت صادق (ع) نقل فرموده که ارزاق مقدّر و مقسوم است و مر خدا را است فضلى که قسمت ميفرمايد آنرا از طلوع فجر تا طلوع آفتاب و اين است معناى و اسئلوا اللّه من فضله و بعد از آن فرموده که ذکر خداوند بعد از طلوع فجر ابلغ است در طلب رزق از سير در زمين و خداوند بهر چيز و قابليت و استحقاق آن عالم است و بهر کس بحسب لياقت و استعداد او انعام ميفرمايد.