«قَوّام» به کسى گفته مى‌شود که تدبير و اصلاح ديگرى را بر عهده دارد. «نشوز» از «نشز» به معناى زمين بلند است و به سرکشى وبلندپروازى نيز گفته مى‌شود.
جلد 2 - صفحه 61
شرط سرپرستى و مديريّت، لياقت تأمين و اداره زندگى است و به اين جهت، مردان نه تنها در امور خانواده، بلکه در امور اجتماعى، قضاوت و جنگ نيز بر زنان مقدّمند، بِما فَضَّلَ اللَّهُ ... وَ بِما أَنْفَقُوا و به اين خاطر نفرمود: «قوّامون على ازواجهم»، زيرا که مسئله‌ى زوجيّت مخصوص زناشويى است و خدا اين برترى را مخصوص خانه قرار نداده است.
گرچه برخى زنان، در توان بدنى يا درآمد مالى برترند، ولى در قانون و برنامه، بايد عموم را مراعات کرد، نه افراد نادر را.
براى جمله «حافِظاتٌ لِلْغَيْبِ بِما حَفِظَ اللَّهُ» معانى گوناگونى است:
الف: زنان، آنچه را خدا خواهان حفظ آن است، حفظ نمايند.
ب: زنان، حقوق شوهران را حفظ کنند، همان‌گونه که خدا حقوق زنان را در سايه تکاليفى که بر مرد نهاده، حفظ کرده است.
ج: زنان حافظ هستند، ولى اين توفيق را از حفظ الهى دارند.
وقتى راههاى مسالمت آميز سود نبخشيد، يا بايد دست از انجام وظيفه کشيد، يا بايد در صورت تأثير نداشتن موعظه و قهر، خشونت به خرج داد. به گفته‌ى روانشناسان، بعضى افراد، حالت مازوشيسم (آزاد طلبى) پيدا مى‌کنند که تنبيه مختصر بدنى، برايشان همچون مرهم است. در تنبيهات بدنى هم، اسلام سفارش کرده که نبايد به مرحله‌ى کبودى جسم يا زخمى شدن بدن برسد. به علاوه، مرد متخلّف هم گاهى توسط قاضى تنبيه بدنى مى‌شود.
رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: کتک زدن شما نبايد به نحوى باشد که اثر آن در جسم زن نمودى داشته باشد، يا کتک نشانه خودنمايى و اظهار قدرت مرد باشد که زهره چشمى بگيرد.
«ضرباً غير مبرّج» «1»
امام صادق عليه السلام فرمودند: نشوز زن آن است که در فراش (هم‌بستر شدن) از شوهر تبعيت نکند و مقصود از «اضْرِبُوهُنَّ»، زدن با چوب مسواک و شبيه آن است، زدنى که از روى رفق و دوستى باشد. «2»
«1». تفسير طبرى، ج 5، ص 68 و درّالمنثور، ج 2، ص 522.
«2». من‌لايحضره‌الفقيه، ج 3، ص 521.
جلد 2 - صفحه 62