تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
إِنَّ اللَّهَ لا يَظْلِمُ مِثْقالَ ذَرَّةٍ وَ إِنْ تَکُ حَسَنَةً يُضاعِفْها وَ يُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْراً عَظِيماً (40)
ترجمه
همانا خدا ستم نميکند مقدار ذره و اگر باشد نيکوئى زياد مىکند آن را و ميدهد از نزد خود مزدى بزرگ.
تفسير
ظلم بواسطه احتياج است که بخواهد شخص جلب نفع يا دفع ضررى بآن نمايد و خداوند غنى بالذات است و احتياج بظلم ندارد علاوه بر آنکه ظلم عقلا قبيح و خداوند از فعل قبيح مبرّى است و مثقال مأخوذ از ثقل و بمعنى سنگينى است و ذرة در اصل بمعنى مورچه ريز است و در هر موجود ريزى مانند اجزاء غبار که در شعاع آفتاب ظاهر مىشود استعمال ميشود و خداوند هيچ قدر از ميزان ثواب اعمال نميکاهد و هيچ قدر بر ميزان
جلد 2 صفحه 57
عقاب معاصى نميفزايد ولى بر ميزان ثواب حسنات هر قدر خواسته باشد بحسب مراتب اعمال و قابليت اشخاص و خصوصيّت از منه و امکنه مىافزايد و از خزانه غيب خود باو اجر و مزد عطا ميفرمايد و اجر اخروى هر قدر باشد بزرگ است و اگر فضل و عطا هم ضميمه شده باشد چون به تبع اجر عنايت شده اطلاق اجر بر آن ميشود و در آيه شريفه دلالت است بر آنکه ثواب و عقاب باستحقاق است و نقص ثواب و زيادى عقاب از ميزان استحقاق ظلم و زيادى ثواب تفضل است.