تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
فَکَيْفَ إِذا جِئْنا مِنْ کُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَ جِئْنا بِکَ عَلى هؤُلاءِ شَهِيداً (41)
ترجمه
پس چگونه باشد وقتى که بياوريم از هر امتى شاهدى را و آريم تو را بر آنها شاهد.
تفسير
تعجب است از حال کفار و منافقين و فساق در روز قيامت از هول و فزع چنانچه در احتجاج از امير المؤمنين (ع) روايت شده است در بيان احوال اهل موقف که انبياء عظام را احضار مينمايند و از آنها سؤال ميکنند آيا شما اداء رسالت خودتان را بر امم خود نموديد عرض ميکنند بلى و چون از امت‌هاى آنها ميپرسند که آيا اينها اداء رسالت خود را نمودند آنها منکر ميشوند و ميگويند بشير و نذيرى براى ما نيامده چنانچه بر اين امر در قرآن اشاره شده است لذا انبياء عظام متوسل بسيد خودشان و خاتم انبياء ميشوند و از او استشهاد مينمايند بر اداء رسالت خودشان و آنحضرت تصديق آنها و تکذيب امم را ميفرمايد و خداوند تصديق پيغمبر (ص) را فرموده و اظهار قدرت بر استشهاد و اتمام حجت بوجود خاتم النبيين (ص) مينمايد و آنها قدرت بر ردّ شهادت پيغمبر (ص) پيدا نميکنند از ترس آنکه مبادا دهان آنها مهر شود و جوارح آنها بر آنها شهادت دهند و شهادت ميدهد پيغمبر (ص) بر منافقين و کفار قوم و امت خود بالحاد و عناد و نقض عهد و تغيير سنت و اعتداء بر اهل بيت و ارتداد آنها و اقتداء به سنّت ظلمه و خائنين نسبت بانبياء از امم سابقه و آنها ناچار اعتراف مينمايند بشقاوت و ضلالت خودشان بهيئت اجتماعيّه و در کافى از حضرت صادق (ع) روايت نموده است که اين آيه شريفه در باره امت محمد (ص) خاصه نازل شده است که در هر قرنى امامى شاهد است بر آنها و محمد (ص) شاهد است بر ما فيض ره فرموده نزول آيه در باره اين امت منافى با شمول حکمش نسبت بامم سابقه نيست لذا تنافى بين دو روايت نميباشد حقير عرض ميکنم اختصاص اين آيه بامت پيغمبر خاتم
جلد 2 صفحه 58
باعتبار آنستکه علاوه بر بيان حال و اداء شهادت که از آيه نسبت بامم سابقه مستفاد ميشود نسبت باين امت اثبات امامت ميشود زيرا که شاهد بر شاهد شدن پيغمبر (ص) نسبت باين امّت متصور نيست جز بوجود امام که شاهد اول باشد و شايد باين ملاحظه منکرين امامت انکار شمول آيه را نسبت باين امت نموده باشند با آنکه مصدّر بلفظ کل است که صريح در عموم است لذا امام خواسته است بفرمايد اگر چه آيه شامل تمام امم است ولى نازل براى اين امت است خصوصا و آنخصوصيت اثبات امامت است و اللّه اعلم.