تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
مِنَ الَّذِينَ هادُوا يُحَرِّفُونَ الْکَلِمَ عَنْ مَواضِعِهِ وَ يَقُولُونَ سَمِعْنا وَ عَصَيْنا وَ اسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ وَ راعِنا لَيًّا بِأَلْسِنَتِهِمْ وَ طَعْناً فِي الدِّينِ وَ لَوْ أَنَّهُمْ قالُوا سَمِعْنا وَ أَطَعْنا وَ اسْمَعْ وَ انْظُرْنا لَکانَ خَيْراً لَهُمْ وَ أَقْوَمَ وَ لکِنْ لَعَنَهُمُ اللَّهُ بِکُفْرِهِمْ فَلا يُؤْمِنُونَ إِلاَّ قَلِيلاً (46)
ترجمه
برخى از آنانکه يهود شدند تغيير ميدهند کلمات را از جايهاى خود و ميگويند شنيديم و نافرمانى کرديم و بشنو با آنکه بسمعت نرسيده است و مراعات کن ما را بحال پيچاندن بزبانهاى خودشان و طعنه زدن در دين و اگر آنکه آنها ميگفتند شنيديم و اطاعت نموديم و بشنو و مهلت ده ما را هر آينه بود بهتر از براى آنها و راست‌تر و لکن لعنت فرموده آنها را خدا براى کفرشان پس ايمان نمى‌آورند مگر اندکى..
تفسير
بعضى از فرقه يهود علاوه بر آنکه اوصاف پيغمبر (ص) را که در تورية مکتوب بود تغيير ميدادند در محاورات خودشان با پيغمبر (ص) هم اين عمل شنيع را براى استهزاء بآنحضرت و دين اسلام مرتکب ميشدند و گمان ميکردند آنحضرت متوجه نميشود و برفقاى خودشان ميگفتند اگر او پيغمبر بود متوجّه باين امر ميگرديد و ما را ملامت ميکرد لذا خداوند متعال در اين آيه شريفه سرّ آنها را فاش و پيغمبر خود را از اعمال و نيات آنها آگاه فرمود و بنظر حقير بيان تحريف را باين نحو فرموده که ميگويند سمعنا و عصينا يعنى شنيديم و عصيان نموديم با آنکه بايد بگويند سمعنا و اطعنا يعنى شنيديم و اطاعت نموديم و شايد کلمه عصينا را طورى ادا مينمودند که مشتبه با طعنا ميشد و ميگفتند بشنو با آنکه بسمعت رسانده نشده است يعنى شنوانده نشدى نفرين ما را يا با آنکه اجابت نکرديم دعوت تو را يا بگوشت نرسيده است کلام پسنديده از ما هر يک از اين معانى را که از کلمه غير مسمع اراده مينمودند براى اظهار کفر و عناد و استهزاء به پيغمبر (ص) و طعنه در دين بود و نيز مى‌گفتند راعنا و کسره عين را اشباع مينمودند تا توليد يا شود و راعينا گردد يعنى شبان ما که توهين باشد يا کسره را بدل بضمه مينمودند تا ببعضى لغات شتم و سبّ باشد يا اراده مينمودند اشتقاق راع را از رعونت بمعنى حماقت و ناچار بودند براى اين مقصد ناشايسته زبان خودشان را به پيچند و برگردانند بطوريکه کلمه واضح ادا نشود و مسلمين بمقصود آنها پى نبرند لذا خداوند فرموده اگر ميگفتند سمعنا و اطعنا و در مورديکه ميخواستند مطلبى را به پيغمبر (ص) عرضه دارند يا از حضرت تلقّى نمايند مى‌گفتند اسمع و انظرنا يعنى بشنو و مهلت ده ما را و کلمه غير مسمع را نميگفتند و راعنا را اگر چه بمعنى مراعات کن ما
جلد 2 صفحه 62
را است ولى چون قابل تحريف لفظى و معنوى است ذکر نميکردند براى آنها بهتر بود در دنيا و آخرت و بعدالت و راستى و درستى نزديکتر بود از اين قبيل کلمات محرّفه نامعقول که فاقد خير دنيوى و اخرى و واجد ضرر دينى و اخلاقى و معرّف نفاق و عناد است ولى چون خداوند آنها را از رحمت خود دور و بخذلان خود نزديک فرموده بسبب کفر و نفاق و شقاقشان ايمان نمى‌آوردند مگر ايمان ظاهرى آنهم به بعض آيات و رسل آنهم ضعيف و خالى از خلوص و مشوب بنفاق و مقرون باين هرزه‌گوئى و ياوه‌سرائيها که حقا شرم‌آور است.