1- مردم بايد نظام اسلامى را بپذيرند و از رهبران الهى آن در قول و عمل پشتيبانى کنند. «أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْکُمْ»
2- اسلام مکتبى است که عقايد و سياستش بهم آميخته است. اطاعت از رسول وولى‌الامر که امرى سياسى است، به ايمان به خدا و قيامت که امرى اعتقادى
«1». کمال الدين صدوق، ص 222.
«2». کافى، ج 1، ص 187.
«3». دعائم‌الاسلام، ج 2، ص 530.
جلد 2 - صفحه 92
است، آميخته است. «أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ»
3- سلسله مراتب در اطاعت بايد حفظ شود. «اللَّهَ، الرَّسُولَ، أُولِي الْأَمْرِ»
4- اولى‌الامر بايد همچون پيامبر معصوم باشند، تا مانند پيامبر اطاعت از آنان، لازم و بى‌چون وچرا باشد. «أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ»
5- اطاعت از حاکمى واجب است که مؤمن و از خود مردم با ايمان باشد.
أَطِيعُوا ... مِنْکُمْ
6- نشانه‌ى ايمان واقعى، مراجعه به خدا و رسول، هنگام تنازع و بالا گرفتن درگيرى‌هاست و اطاعت در شرايط عادّى کار مهمّى نيست. «فَإِنْ تَنازَعْتُمْ»
7- يکى از وظايف حکومت اسلامى ايجاد وحدت و حلّ تنازعات است. فَإِنْ تَنازَعْتُمْ ...
8- دين کامل بايد براى همه‌ى اختلاف‌ها، راه حل داشته باشد. «فِي شَيْ‌ءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَ الرَّسُولِ»
9- پذيرش فرمان از حکومت‌هاى غير الهى و طاغوت، حرام است. «فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَ الرَّسُولِ»
10- اگر همه‌ى فرقه‌ها، قرآن و سنّت را مَرجع بدانند، اختلاف‌ها حل شده، وحدت و يکپارچگى حاکم مى‌شود. «فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَ الرَّسُولِ»
11- مخالفان با احکام خدا و رسول و رهبران الهى، بايد در ايمان خود شک کنند.
إِنْ کُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ ...
12- برنامه عملى اسلام بر اساس برنامه اعتقادى آن است. أَطِيعُوا ... إِنْ کُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ به عبارت ديگر ايمان به خدا و قيامت، پشتوانه‌ى اجرايى احکام اسلام و مايه‌ى پرهيز از نافرمانى خدا و رسول است.
13- دورانديشى و رعايت مصالح درازمدّت، ميزان ارزش است. «أَحْسَنُ تَأْوِيلًا»
تفسير نور(10جلدى)، ج2، ص: 93