اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أُولئِک‌َ الَّذِين‌َ يَعلَم‌ُ اللّه‌ُ ما فِي قُلُوبِهِم فَأَعرِض عَنهُم وَ عِظهُم وَ قُل لَهُم فِي أَنفُسِهِم قَولاً بَلِيغاً (63)
اينها کساني هستند که خداوند خبر از قلوب آنها دارد و عالم بمقصود آنها و در اينکه اعتذاري که گفتند إِن أَرَدنا إِلّا إِحساناً وَ تَوفِيقاً کذب محض است و در باطن منافق و معاند هستند پس از آنها اعراض نما و آنها را موعظه فرما و در مورد آنها فرمايش رسايي فرما.
(اولئک) اشاره بمنافقين است که تحاکم الي الطاغوت کردند و مورد اضلال شيطان شدند الَّذِين‌َ يَعلَم‌ُ اللّه‌ُ ما فِي قُلُوبِهِم که باطن آنها غير ظاهر آنها است باطن کافر ظاهر مسلمان، ميگويند ما نظرمان احسان و توفيق بين مسلمين است و در باطن غرض آنها تفرقه است چنانچه مفاد يَصُدُّون‌َ عَنک‌َ صُدُوداً است.
فَأَعرِض عَنهُم از اينکه جمله استفاده ميشود که حضرت رسول صلّي اللّه عليه و آله و سلّم منافقين را ميشناخت لکن مأمور بود که متعرض آنها نشود و نفاق آنها را ظاهر نکند و لکن بطور کلي موعظه و نصيحت که نفاق بدترين اقسام کفر است چنانچه در قرآن خداوند متعال ميفرمايد إِن‌َّ المُنافِقِين‌َ فِي الدَّرک‌ِ الأَسفَل‌ِ مِن‌َ النّارِ نساء آيه 145 ولي شخصي را معين نميکند که کيانند.
وَ قُل لَهُم فِي أَنفُسِهِم قَولًا بَلِيغاً حجت را بر آنها تمام کند که راه عذري بر احدي از آنها باقي نماند لذا در غدير خم در آن خطبه مفصله چندين مرتبه عرض کرد (اللهم بلغت) لِيَهلِک‌َ مَن هَلَک‌َ عَن بَيِّنَةٍ وَ يَحيي مَن حَي‌َّ عَن بَيِّنَةٍ انفال آيه 42، قُل فَلِلّه‌ِ الحُجَّةُ البالِغَةُ انعام آيه 149.
123