اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ ما أَرسَلنا مِن رَسُول‌ٍ إِلاّ لِيُطاع‌َ بِإِذن‌ِ اللّه‌ِ وَ لَو أَنَّهُم إِذ ظَلَمُوا أَنفُسَهُم جاؤُک‌َ فَاستَغفَرُوا اللّه‌َ وَ استَغفَرَ لَهُم‌ُ الرَّسُول‌ُ لَوَجَدُوا اللّه‌َ تَوّاباً رَحِيماً (64)
و ما پيغمبري نفرستاديم مگر آنکه امت اطاعت فرامين آن را بنمايند بخواست خداوند و اگر مخالفت کردند و بخود ظلم نمودند ميآمدند نزد تو و توبه و استغفار مينمودند از گناهان خود نزد خدا و پيغمبر هم براي آنها از خداوند طلب مغفرت مينمود هر آينه مييافتند خداوند را که هم آنها را ميآمرزيد و از معاصي آنها در ميگذشت و هم مشمول رحمت او ميشدند و بفيوضات بهشت نائل ميگشتند.
از اينکه آيه شريفه چند مطلب استفاده ميشود: مطلب اول آنکه غرض الهي از ارسال رسل اطاعت بنده‌گان است بآنچه انبياء فرموده و آورده‌اند چنانچه غرض از اصل خلقت عبادت و بندگي است ما خَلَقت‌ُ الجِن‌َّ وَ الإِنس‌َ إِلّا لِيَعبُدُون‌ِ سوره زاريات آيه 56.
دوم- آنکه بنده در اطاعت مستقل نيست چنانچه مجبور هم نيست محتاج است بمشيت و اراده و اذن و توفيق الهي که مفاد وَ ما أَرسَلنا مِن رَسُول‌ٍ إِلّا لِيُطاع‌َ بِإِذن‌ِ اللّه‌ِ) است.
سوم- آنکه کافر و منافق و مرتد و فاسق و عاصي اگر توبه کنند و بازگشت نمايند و دست از کفر و نفاق و ارتداد و فسق و معصيت بر دارند خداوند قبول ميفرمايد و مغفرت شامل حال آنها ميشود چنانچه مفاد بسياري از آيات است و جمله وَ لَو أَنَّهُم إِذ ظَلَمُوا أَنفُسَهُم جاؤُک‌َ فَاستَغفَرُوا اللّه‌َ است.
چهارم- آنکه بنده در دربار الهي احتياج بواسطه دارد مثل نبي و امام و ساير مقربان درگاه که مفاد وَ استَغفَرَ لَهُم‌ُ الرَّسُول‌ُ است.
جلد 5 - صفحه 124
پنجم- دليل است بر آنکه البته در صورت توبه و استغفار و واسطه خداوند قبول ميفرمايد و تخلف نميکند که لزوم قبول توبه است که مفاد لَوَجَدُوا اللّه‌َ تَوّاباً است.
ششم- آنکه علاوه از گذشت و عدم مؤاخذه مورد عنايات الهي هم واقع ميشود که مفاد (رحيما) و اينکه آيه از ادله رجاء است که بنده در هيچ حالتي نبايد مأيوس باشد.