تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ لَوْ أَنَّا کَتَبْنا عَلَيْهِمْ أَنِ اقْتُلُوا أَنْفُسَکُمْ أَوِ اخْرُجُوا مِنْ دِيارِکُمْ ما فَعَلُوهُ إِلاَّ قَلِيلٌ مِنْهُمْ وَ لَوْ أَنَّهُمْ فَعَلُوا ما يُوعَظُونَ بِهِ لَکانَ خَيْراً لَهُمْ وَ أَشَدَّ تَثْبِيتاً (66)
ترجمه
و اگر آنکه ما نوشته بوديم بر آنها که بکشيد خودهاتان را يا بيرون رويد از ديارتان بجا نميآوردند آنرا مگر کمى از آنها و اگر آنها بجا آورده بودند آنچه را پند داده ميشدند بآن هر آينه بود بهتر براى آنها و شديدتر در ثبات..
تفسير
کسى ثابت قدم در دين استکه در موقع جهاد از جان خود دريغ ننمايد با فرضا اگر حکم الهى صادر شود براى امتحان يا کفاره گناه که خود را بکشد يا جلاء وطن نمايد حاضر باشد چنانچه در قصه بنى اسرائيل گذشت و اگر کسى خود را مسلمان بداند و تا ايندرجه حاضر نباشد شايسته توبيخ و ملامت است مدعيان اسلام از
جلد 2 صفحه 78
اين قبيل نيستند مگر کمى از آنها و اگر متعظ شوند مردم بمواعظ قرآنيه و اطاعت خدا و پيغمبر را شعار خود نموده در مقام امتثال از هيچ امر مضايقه ننمايند بهتر است براى آنها و موجب آنست در دين راسختر و ثابت قدمتر باشند و در کافى از حضرت باقر (ع) و حضرت صادق (ع) دو روايت نقل نموده که جمعا دلالت دارد بر آنکه منظور اصلى آيه آنستکه اگر اهل خلاف بجاى ميآوردند موعظه را که بآنها شده بود نسبت بحق امير المؤمنين (ع) براى آنها خير و موجب ثبات در دين بود.