تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
فَلا وَ رَبِّکَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَکِّمُوکَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً (65)
ترجمه
پس نه چنين است قسم به پروردگار تو ايمان نخواهند داشت تا آنکه حاکم کنند ترا در آنچه خلاف شود ميانشان پس نيابند در خودهاشان سختيى از آنچه حکم کردى تو و منقاد شوند منقاد شدنى..
تفسير
يکى از علائم قطعيه ايمان رضاى بحکم خدا و تسليم بقضاء او است و تا شخص چنين نباشد مؤمن حقيقى نيست و اين معنى در موقع مشاجره و اختلاف و نزاع ظهور پيدا ميکند که با کثرت شوق بغلبه بر خصم و نيل خود بمقصود از مال و منصب وقتى ببيند حکم خدا با طرف او است بدون آنکه در نفس خود کلفتى احساس نمايد با کمال سهولت و انقياد ظاهرا و باطنا تسليم امر و حکم الهى شود و چون ملازمه ايمان حقيقى با اين معنى و اين خلق مخفى بوده در کلام الهى اولا مؤکد بنفى غير و ثانيا مؤکد بقسم گرديده است و در کافى از حضرت باقر (ع) روايت نموده که خداوند امير المؤمنين (ع) را مخاطب فرمود در کلام خود و آيه قبل و اين آيه را تلاوت فرمود و ما شجر بينهم را بآنچه اهل نفاق قرار داد نمودند که اگر پيغمبر از دنيا رفت نگذارند خلافت به بنى هاشم برسد و ما قضيت را به قتل يا عفو از امير المؤمنين (ع) نسبت بآنها تفسير فرمود حقير عرض ميکنم خلاصه روايت آنستکه اين آيه و آيه قبل هم در بيان حال مخالفين است که تا راضى بحکم امير المؤمنين نشوند مؤمن نيستند.