پس از نبرد خيبر، رسول خدا صلى الله عليه و آله «اسامة بن زيد» را همراه گروهى از مسلمانان به سوى يهوديان در يکى از روستاهاى فدک اعزام کرد تا آنان را به اسلام يا قبول شرايط ذمّه دعوت کنند. يکى از يهوديان به نام «مرداس» با آگاه شدن از آمدن سپاه اسلام، اموال و خانواده‌ى خود را در پناه کوهى قرار داد و در حالى که به توحيد و نبوّت پيامبر گواهى مى‌داد، به استقبال مسلمانان آمد. اسامه به خيال آنکه او از روى ترس اظهار اسلام مى‌کند، او را کشت
«1». بقره، 258.
جلد 2 - صفحه 135
و اموالش را به غنيمت گرفت. پيامبر خدا از اين رفتار که به کشتن يک مسلمان انجاميد، ناراحت شد.
انگيزه‌ى مادّى و کسب غنائم در جهاد، چيزى است که اسلام آن را نکوهش کرده و از اقدام شتابزده و کشتن بى تحقيق، زير عنوان حرکت انقلابى و قاطعيّت، انتقاد نموده است.
جمله‌ى «کَذلِکَ کُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ» هم مى‌تواند اشاره به اين باشد که شما خودتان هم در آغاز، به ظاهر ادّعاى اسلام مى‌کرديد و هم مى‌تواند (آن گونه که در الميزان آمده است) اشاره به اين باشد که خود شما نيز در جاهليّت با انگيزه‌هاى مادّى و براى رسيدن به غنائم مى‌جنگيديد و اسلام آن انگيزه‌ها را از ميان برد.
ممکن است مراد از «أَلْقى إِلَيْکُمُ السَّلامَ» اظهار اسلام وگفتن شهادتين باشد که با شأن نزول موافق است ويا مراد از القاى سلام، پيشنهاد آتش‌بس و ترک جنگ و تسليم باشد نه اسلام آوردن، که معناى آيه اين مى‌شود: به کسى که پيشنهاد عدم تعرّض مى‌کند و اظهار تسليم و ترک جنگ دارد، نگوييد: تو به حرفت ايمان ندارى ودروغ مى‌گويى تا بتوانيد او را بکشيد و غنائمى به دست آوريد. «1»
البتّه ممکن است مراد از جمله «فَتَبَيَّنُوا» در آخر آيه، تحقيق در تاريخ جاهليّت باشد. يعنى شما قبل از اسلام براى دنيا جنگ مى‌کرديد پس تحقيق کنيد يعنى تاريخ را بررسى کنيد که چگونه اسلام به شما رشد داد، پس از تازه مسلمانان توقّع بالا نداشته باشيد. «2»