1- قرآن، پايه‌ى قضاوت و عدالت ميان مردم است. «إِنَّا أَنْزَلْنا إِلَيْکَ الْکِتابَ»
2- قاضى بايد از قانونِ قرآن، آگاهى کامل داشته باشد. «أَنْزَلْنا إِلَيْکَ الْکِتابَ لِتَحْکُمَ»
3- فراگيرى قرآن و سنّت شرط قاضى شدن است. «أَنْزَلْنا إِلَيْکَ الْکِتابَ ... لِتَحْکُمَ ... أَراکَ اللَّهُ»
4- چون نزول قرآن بر اساس حقّ است، قضاوت‌ها هم بايد بر مبناى حقّ باشد، نه وابستگى‌هاى حزبى، گروهى، منطقه‌اى و نژادى. «بِما أَراکَ اللَّهُ»
5- رفتار به عدالت، حتّى نسبت به غير مسلمانان هم ضرورى است. (با توجّه به شأن نزول دوّم) لِتَحْکُمَ ... بِما أَراکَ اللَّهُ
6- قضاوت، از شئون انبياست. تنها ابلاغ احکام کافى نيست، اجراى احکام نيز وظيفه است. «لِتَحْکُمَ بَيْنَ النَّاسِ»
7- کفر اشخاص، دليل تهمت به آنان نمى‌شود. (با توجّه به شأن نزول)
8- پيامبر، علاوه بر قانون و کتاب، از امدادهاى الهى برخوردار است. «أَراکَ اللَّهُ»
9- خداوند علاوه بر قرآن برنامه‌هاى ديگرى به پيامبرش نشان داد. «أَراکَ اللَّهُ» و نفرمود: «لتحکم بين الناس به»
10- خداوند، پيامبرش راحفظ مى‌کند و توطئه‌ها و صحنه‌سازى‌ها را فاش مى‌سازد. «أَراکَ اللَّهُ»
«1». تفسير راهنما.
«2». کافى، ج 1، ص 268.
جلد 2 - صفحه 153
11- قانون محترم است، ولى براى جلوگيرى از سوء استفاده‌ها بايد چاره‌اى جست. در اينجا، امداد الهى چاره‌ى کار شد. «بِما أَراکَ اللَّهُ»
12- دفاع و حمايت از خائن ممنوع است. «وَ لا تَکُنْ لِلْخائِنِينَ خَصِيماً»
13- خائنان نبايد اميدى به حمايت رهبران دينى داشته باشند. «وَ لا تَکُنْ لِلْخائِنِينَ خَصِيماً»
14- قضاوت، مقامى است که متصدى آن، اگر معصوم هم باشد باز استغفار مى‌طلبد. «وَ اسْتَغْفِرِ اللَّهَ»
15- از افتخارات اسلام اين است که حتّى اگر به يک يهودى ظلم شود، شخص اوّل اسلام براى مسلمانانى که سوء قصدى داشته‌اند بايد استغفار کند.
«وَ اسْتَغْفِرِ اللَّهَ» 16- اگر قرآن، ساخته و پرداخته‌ى خود پيامبر بود، هرگز آياتش فرمان استغفار به رسول خدا نمى‌داد. «وَ اسْتَغْفِرِ اللَّهَ»
17- قاضى بايد همواره براى دورى از هواى نفس استغفار کند. «اسْتَغْفِرِ اللَّهَ»
18- استغفار، مايه بهره‌گيرى از مغفرت ورحمت پروردگار است. «غَفُوراً رَحِيماً»
19- خداوند علاوه بر بخشيدن گناه مهربان است. «غَفُوراً رَحِيماً»