تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ مَنْ يَکْسِبْ خَطِيئَةً أَوْ إِثْماً ثُمَّ يَرْمِ بِهِ بَرِيئاً فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتاناً وَ إِثْماً مُبِيناً (112)
ترجمه
و کسيکه بجا آورد خطايا گناهى را پس نسبت دهد بآن بيگناهى را پس بتحقيق تحمّل نموده است بهتان و گناه آشکارى را..
تفسير
گفتهاند خطا گناهى است که از روى عمد نباشد و اثم گناهى است که از روى عمد باشد و کسيکه مرتکب يکى از آندو شود و براى تبرئه خود نسبت بغير دهد که ساحت آن منزه باشد متحمل گناه آشکارى شده است که آن بهتان است و قبحش نزد هر عاقلى واضح است و معصيتش از دروغ و غيبت بيشتر و بزرگى گناهش بهتآور است مانند بشير و برادرانش که خودشان مرتکب سرقت شدند و نسبت به لبيد يا يهودى دادند و بنظر حقير خطا و گناه تغاير مفهومى ذاتى دارند هر عملى که در آن تخطى از حق و عدول از صواب شود باين اعتبار خطا است و اگر خلاف وظيفه بنده در مقام مولى باشد باين اعتبار گناه است پس تغاير جنسى مفهومى اعتبارى است و اتحاد اتفاقى خارجى حقيقى است و ترديد باعتبار تعدد عنوان است که براى مزيد ارتداع و تأکيد ردع و ارشاد و تنبيه مذکور و معنون شده است و مؤيد اين معنى آنستکه بهر دو نسبت کسب داده شده است با آنکه نسبت کسب بعمل سهو مناسب نيست و اللّه اعلم.