تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ قالُوا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلاَّ أَيَّاماً مَعْدُودَةً قُلْ أَتَّخَذْتُمْ عِنْدَ اللَّهِ عَهْداً فَلَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ عَهْدَهُ أَمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ (80)
ترجمه
و گفتند هرگز نميرسد ما را آتش مگر روزهاى شمرده شده بگو آيا گرفتيد از خدا پيمانى را پس هرگز تخلف نمى‌کند خدا از پيمانش يا ميگوئيد از جانب خدا چيزيرا که نميدانيد..
تفسير
چون گفتند مؤمنان ارحام يهود چرا نفاق ميکنيد با پيغمبر (ص) با آنکه ميدانيد که نفاق موجب غضب خداوند است بر شما و معذب ميشويد يهودان در جواب گفتند که مدت عذاب ما در مقابل اين معاصى چند روزى است که ما در آن چند روز گوساله را عبادت نموديم و آن مدت قليل ميگذرد و بعد ببهشت ميرويم و ما استقبال نميکنيم ناملائمات دنيا را براى عذاب چند روزه زيرا آنزمان کم ميگذرد و ما بلذت آزادى در دنيا رسيديم و از تکاليف محمد (ص) راحت شديم نهايت آنکه چند روزى در آخرت معذب باشيم آنهم چون دوام ندارد اهميتى ندارد ميگذرد و مانند آنستکه نبوده براى اين خداوند امر فرمود به پيغمبر که بگو اى محمد آيا شما عهدى از خدا گرفتيد که عذاب شما دائم نباشد براى کفرتان تا هرگز خدا مخالفت عهد خود را ننمايد يا ميگوئيد از قول خدا چيزيرا که نميدانيد با آنکه شما در هر دو ادعائيکه بنمائيد دروغگو هستيد و نيست عذاب شما مگر دائمى، حقير عرض ميکنم استفهام و سؤال گاهى براى آنست که طرف اقرار نمايد و مقصود طلب فهم نيست مثل آنکه ما بگوئيم بکسيکه بخواهد مال مردم را ندهد و عمل خود را مستند بدستور ما نمايد آيا من گفتم بتو مال مردم را مده که در اين مقامات مقصود استفاده از اقرار طرف است
جلد 1 صفحه 119
چنانچه در اين آيه شريفه اگر يهود ميگفتند خدا عهد فرموده مطالبه دليل از آنها ميشد و عاجز از اقامه آن بودند و اگر ميگفتند ما از پيش خود ميگوئيم بطلان ادعاء آنها واضح ميشد و الا خدا و پيغمبر همه چيز را ميدانند و استفهام حقيقى نمينمايند، اگرچه تحقيق آنستکه استفهام در اين مقامات هم حقيقى است منتهى آنکه اغراض در طلب فهم مختلف است گاهى طلب فهم براى فهميدن است گاهى براى چيزهاى ديگر از قبيل اقرار يا انکار يا توبيخ يا امثال اينها که در محل خود بيان شده است.