منافق، کسى است که در ظاهر احکام دينى را به جاى مىآورد، امّا انگيزههاى او الهى نيست. نماز مىخواند، امّا از روى رياکارى، کسالت و غفلت. او گمان مىکند با اين روش خدا
جلد 2 - صفحه 192
را فريب مىدهد، در حالى که نمىداند خودش را فريب داده و خداوند به درون او آگاه است و جزاى فريبکارى او را مىدهد.
امام رضا عليه السلام مىفرمايد: چون خداوند، جزاى خدعه آنان را مىدهد، به اين کيفر الهى، خدعه گفته مىشود. «1»
نماز مطلوب، عاشقانه، خالصانه و دائمى است. پيامبر صلى الله عليه و آله فرمودند: آنان که نماز را به آخر وقت مىاندازند وفشرده مىخوانند، نماز منافقان را انجام مىدهند. «2»
قرآن نسبت به مؤمنان جملهى «أَقامُوا الصَّلاةَ»* به کار مىبرد ولى دربارهى منافقان جملهى «قامُوا إِلَى الصَّلاةِ» و تفاوت ميان «أَقامُوا»* و «قامُوا» تفاوت ميان برپاداشتن و به پا خاستن است.