اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الکافِرِين‌َ أَولِياءَ مِن دُون‌ِ المُؤمِنِين‌َ أَ تُرِيدُون‌َ أَن تَجعَلُوا لِلّه‌ِ عَلَيکُم سُلطاناً مُبِيناً (144)
اي کساني که ايمان آورديد نگيريد کفار را دوست و ناصر خود و ترک نکنيد دوستي با مؤمنين را ميخواهيد حجت خدا بر شما تمام شود در عقوبت و عذاب
جلد 6 - صفحه 249
مؤمن يکي از شرائط ايمان بلکه عمده شرائط و اهم‌ّ اينها اينست که با دوستان خدا دوست و با دشمنان خدا دشمن و مسئله تولّي و تبرّي که دو فروع دين است و مسئله حب و بغض که جزو ايمان است همين است و فرق بين حب و بغض و تولي و تبري اينست که حب و بغض امر قلبيست و جزو ايمان است بلکه از حضرت صادق عليه السّلام پرسيدند که آيا حب و بغض از ايمان است فرمود
(هل الايمان الا الحب و البغض) جامع السعادات.
و اما تبري و تولي اظهار دوستي است و دشمني عملا لذا جزو فروع الدين شمرده شده و آيه شريفه مشتمل بر هر دو جمله است و خطاب بمؤمنين است يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا نهي اکيد فرموده که لا تَتَّخِذُوا الکافِرِين‌َ أَولِياءَ يعني آنها را دوست خود قرار ندهيد و لو از خويشان نزديک شما باشند مثل پدر و برادر و اولاد و عملا با آنها دوستي نکنيد که اينکه دليل بر کفر شما است و اظهار دوستي با آنها از معاصي کبيره است و آنها را ناصر خود نپنداريد و بالجمله ترک آميزش با آنها بکنيد مِن دُون‌ِ المُؤمِنِين‌َ يعني مؤمنين را دوست خود بگيريد و ناصر خود بدانيد، و کلمه دون بمنزله استثناء است و انهم منقطع، و خلاصه بايد معامله شما با کفار معامله دشمني باشد و با مؤمنين معامله دوستي که گفتند
(من احب مؤمنا فقد احب اللّه)
و مؤمن احترامش نزد خدا بيش از احترام کعبه است و عداوت با کفار عداوت با اعداء الهي است فَإِن‌َّ اللّه‌َ عَدُوٌّ لِلکافِرِين‌َ أَ تُرِيدُون‌َ أَن تَجعَلُوا لِلّه‌ِ عَلَيکُم سُلطاناً مُبِيناً سلطنت حجة است يعني در محبت با کفار حجة از براي خدا قرار ميدهيد در عقوبت و عذاب آنهم حجة واضحه و تا حجة بر خلق تمام نشود خداوند عذاب نميفرمايد وَ ما کُنّا مُعَذِّبِين‌َ حَتّي نَبعَث‌َ رَسُولًا اسري آيه 15.
توضيح الکلام- (ان الاعمال السيئة ان کانت من القبائح العقلية فلا يترتب
جلد 6 - صفحه 250
عليها الا اللوم و الذم و النّاس يستسهلون الذم في قضاء الوتر و لا يترتب عليها العقوبة الا بعد ارسال الرسل و انزال الکتب و الانذار و اما سائر المعاصي الّتي لا يدرک العقل قبحها فيحتاج الي بيان الشرع فبعد البيان يکون الحجة علي الخلق بالغة قُل فَلِلّه‌ِ الحُجَّةُ البالِغَةُ انعام 149.