تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
يَسْئَلُکَ أَهْلُ الْکِتابِ أَنْ تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ کِتاباً مِنَ السَّماءِ فَقَدْ سَأَلُوا مُوسى أَکْبَرَ مِنْ ذلِکَ فَقالُوا أَرِنَا اللَّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ بِظُلْمِهِمْ ثُمَّ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ الْبَيِّناتُ فَعَفَوْنا عَنْ ذلِکَ وَ آتَيْنا مُوسى سُلْطاناً مُبِيناً (153)
ترجمه
مى‌خواهند از تو اهل کتاب که نازل نمائى بر آنها کتابى از آسمان پس بتحقيق خواستند از موسى بزرگتر از اين را پس گفتند بنما بما خدا را عيانا پس گرفت آنها را آتش آسمانى بسبب ستمشان پس گرفتند گوساله را بعد از آنکه آمد براى آنها معجزات واضحات پس عفو کرديم از اين و داديم موسى را سلطنتى آشکار..
تفسير
وقتى مردم از پيغمبر معجزه بخواهند خداوند بايد بدست او ظاهر نمايد و اجابت فرمايد مطلوب آنها را در صورتى که مشکوک باشد نبوت او نزد آنها و خواسته باشند حق براى آنها ظاهر شود تا ايمان بياورند نه در صورتى که کرارا معجزات باهرات ديده باشند و بواسطه جهل و عناد و لجاج حمل بر سحر و شعبده و نيرنگ نموده باشند و بخواهند هر روز يک بهانه بگيرند و پيغمبر را از مقصد خود که ارشاد و هدايت خلق است بازدارند که هر روز از خدا بخواهد بدست او معجزى ظاهر نمايد و آنها در اطراف آن حرفها بزنند و بالاخره هم ايمان نياورند و از اين قبيل بود خواهش يهود از حضرت ختمى مرتبت بعد از ظهور آن معجزات با هرات و نزول قرآن کريم که هر سوره بلکه آيه آن آيتى است کافى و حجتى است وافى باثبات نبوت که گفتند اگر در دعوى نبوت صادق هستى چنانچه حضرت موسى (ع) الواح تورية را يکمرتبه آورد بايد تو هم کتاب خود را يکمرتبه از آسمان بياورى چرا سوره سوره و آيه آيه مياورى يا بايد طورى بياورى که ما به بينيم اوراق آنرا از آسمان بزير ميآيد و ايمنعنى بطبع مبارک پيغمبر (ص) گران آمد زيرا که نميخواست ملتمس آنها را رد کند و نمى‌خواست از خداوند چنين خواهش بى‌محلّى را بنمايد و خداوند براى تسليت خاطر مبارک اين آيه را نازل فرمود که خلاصه‌اش آنستکه اين يهودان اولاد همان کسانى هستند که معاصر با حضرت موسى بودند و دين و خلق و طينت و سجيّت و طبيعتشان همانستکه بود که ايرادات بنى اسرائيلى
جلد 2 صفحه 149
داشتند باز جاى شکرش باقى است که از تو فقط خواهش بى‌جائى نمودند از حضرت موسى علاوه بر خواهش بى‌جا و بى‌ثمر خواهش محالى نمودند بعد از آنهمه معجزات محيّر العقول آنحضرت و آن خواهش اين بود که بعد از آنکه آنحضرت آنها را پايکوه طور حاضر فرمود و شنيدند که خداوند با آنحضرت تکلم فرمود گفتند ما ايمان نميآوريم مگر آنکه خدا را بما نشان بدهى که او را بچشم به بينيم غافل از آنکه خداوند جسم نيست که ديده شود و هر چه ديده شود بچشم مخلوق است و خدا نيست و اين خواهش محال عقلى است و آنها هم بالفطره اين مطلب را ميدانستند لکن تعصّب و عناد و لجاج مانع بود که رجوع بعقلشان نمايند و ادراک کنند اين معنى را پس آنها ظلم بخودشان نمودند که نور عقل فطرى را که خداوند در وجود آنها قرار داده بود بواسطه تعنّت و لجاج خاموش نمودند و مستحق عذاب شدند و خداوند صاعقه آسمانى را فرستاد که آنها را سوزاند چنانچه شرحش در سوره بقره گذشت و پس از همه اينها گوساله پرست شدند و توبه نمودند و ما آنها را عفو فرموديم و بموسى سلطنت و غلبه داديم بر دشمنانش چنانچه بتو سلطنت و غلبه خواهيم داد انشاء اللّه تعالى و تو آنها را عفو مينمائى و گرد ملال از خاطر ميشوئى.