1- خداوند از طريق عقل، فطرت و وحى، از مردم پيمان مى‌گيرد. «أَخَذْنا مِيثاقَ»
2- توحيد، سرلوحه‌ى مکتب انبياست. و بعد از آن کارهاى نيک قرار گرفته است.
«لا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً»
3- در کنار توحيد، احسان به والدين مطرح است. «لا تَعْبُدُونَ ... وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً»
4- تبعيض و گرايش به يکى از پدر و مادر، ممنوع است. «بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً»
5- ابتدا خويشان نيازمند، سپس ديگران. «ذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ ...» البتّه در بين خويشاوندان نيز اولويّت‌ها محفوظ است. «أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْضٍ» «1»
6- احسان بايد همراه با ادب و بدون منّت باشد. در کنار احسان، جمله «قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً» آمده است.
7- اگرچه به همه‌ى مردم نمى‌توان احسان کرد، ولى با همه مى‌توان خوب سخن گفت. «قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً»
«1». انفال، 75.
جلد 1 - صفحه 150
8- برخورد خوب و گفتار نيکو، نه تنها با مسلمانان، بلکه با همه‌ى مردم لازم است. «قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً»
9- علاوه بر پرداخت زکات، احسان به مستمندان و ايتام نيز لازم است. در آيه هم زکات آمده و هم احسان به مساکين. «إِحْساناً ... وَ الْمَساکِينِ ... وَ آتُوا الزَّکاةَ»
10- نماز ورابطه با خداوند، از زکات ورابطه با فقرا جدا نيست. «أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّکاةَ»
11- نماز و زکات در اديان ديگر نيز بوده است. «أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّکاةَ»
12- اعتقاد به توحيد، احسان به والدين وايتام ومساکين، همراه با دستور پرداخت زکات وبرخورد نيکو با مردم، وبپاداشتن نماز، نشانه‌ى جامعيت اسلام است.
13- اداى حقوق، داراى مراتب و مراحلى است. اوّل حقّ خداوند، سپس والدين، سپس خويشاوندان، سپس يتيمان که کمبود محبّت دارند وآنگاه مساکين که کمبود مادّيات دارند.
14- تمام احکام اعتقادى، اخلاقى وفقهى، ميثاق وعهد خدا با انسان است. بعد از «مِيثاقَ» سخن از عقيده توحيدى، احسان به والدين، نماز وزکات آمده است.