تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
لکِنِ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَ الْمُؤْمِنُونَ يُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْکَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِکَ وَ الْمُقِيمِينَ الصَّلاةَ وَ الْمُؤْتُونَ الزَّکاةَ وَ الْمُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ أُولئِکَ سَنُؤْتِيهِمْ أَجْراً عَظِيماً (162)
ترجمه
ولى راسخان در دانش از آنها و گروندگان ميگروند بآنچه فرستاده شد بسوى تو و آنچه فرستاده شد پيش از تو بخصوص بر پا دارندگان نماز و دهندگان زکوة و گروندگان بخدا و روز بازپسين آنگروه زود باشد که دهيمشان مزدى بزرگ..
تفسير
کسانيکه در وادى علم راسخ و ثابت قدمند از معلوم خود تجاوز نميکنند و بعلم خود عمل مينمايند و دانش خود را فداى هيچ غرضى از اغراض نمى‌نمايند اگر چه يهودى باشند همينقدر که در تورية صحيح يافتند اوصاف پيغمبر آخر الزمان را اقرار به نبوت او مينمايند و ايمان بقرآن و تورية و ساير کتب سماوى ميآورند و ديگر طلب معجزى از آنحضرت نميکنند زيرا اين امر خود دليل روشنى است بر حقانيت تورية و
جلد 2 صفحه 155
قرآن و آورنده آندو آنها مانند عبد اللّه سلام و اصحابش و همچنين کسانيکه ايمان به پيغمبر (ص) آوردند ايمان بقرآن و ساير کتب سماوى ميآورند که همه صدق و حقند زيرا ايمان به پيغمبر لازمه‌اش ايمان بقرآن است و ايمان بقرآن ملازم با ايمان بساير کتب سماوى است که در قرآن مکرر تصريح بآن شده است مخصوصا کسانيکه نماز گذار و بر پا دارنده نمازند که آنها چون شبانه روزى اقلا پنج مرتبه متوجه بحق شده با خداوند طرف خطاب ميشوند قلب آنها منور بانوار حق ميشود و حق و اهل حق را مشاهده مينمايند و حقائق براى آنها بعين اليقين مکشوف ميشود ديگر چه حاجت به بينه و برهان و دليل و اعجاز و کرامت دارند و بنابر آنچه عرض شد لکن استدراک از سؤال معجزه و ساير مطاعن بنى اسرائيل است که از آيه يسئلک اهل الکتاب به بعد ذکر شد تا شامل راسخان در علم از آنها نشود و مؤمنون عطف بر راسخون است و مراد بآنها غير اهل کتابند مانند نوع اصحاب پيغمبر (ص) که بدون طلب معجزه يا با طلب آن بدون لجاج و عناد بالطوع و الرغبه ايمان آوردند و المقيمين منصوب بمدح است که ايمان آنها اسرع و اکمل است بتقدير اخصّ يا امدح و بعضى گفته‌اند المقيمين عطف است بر ما انزل اليک و مراد از آنها پيغمبران يا ملائکه يا ائمه اطهارند و المقيمون نيز قرائت شده است ولى نادر است و از مصحف ابن مسعود نقل شده است و بنابر اين مبتدا است و المؤتون الزکوة عطف بآن است و بنا بر قرائت مشهور و المؤتون الزکوة مبتدا است و در هر حال سنؤتيهم خبر است و چون غرض اصلى از آيه که بيان حال راسخان در علم از اهل کتاب و ساير مؤمنين مخصوصا اهل نماز بود حاصل شده بود و ضمنا مدح از ايمان به پيغمبر و کتب سماوى و نماز بدون تعصب و تکلف شده بود مناسب بود در ذيل آيه اثبات اجر و فضلى براى دهندگان زکوة و اهل ايمان بخدا و روز جزا شود تا اصول دين تکميل و چنانچه در کلام الهى معمول است ذکرى از زکوة عقيب صلاة شده باشد و مراجعه بآنچه عرض شد براى حل تمام اشکالات و بيان وجوه محسنات کلام کافى است لذا از نقل اقوال و وجوه تراکيب منقوله در اين مقام خوددارى مينمائيم و اللّه اعلم بالصواب.