تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
إِنَّا أَوْحَيْنا إِلَيْکَ کَما أَوْحَيْنا إِلى نُوحٍ وَ النَّبِيِّينَ مِنْ بَعْدِهِ وَ أَوْحَيْنا إِلى إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ وَ الْأَسْباطِ وَ عِيسى وَ أَيُّوبَ وَ يُونُسَ وَ هارُونَ وَ سُلَيْمانَ وَ آتَيْنا داوُدَ زَبُوراً (163)
جلد 2 صفحه 156
ترجمه
همانا ما وحى نموديم بتو چنانچه وحى نموديم بنوح و پيغمبران پس از او و وحى نموديم بابراهيم و اسمعيل و اسحق و يعقوب و احفادش و عيسى و ايّوب و يونس و هرون و سليمان و داديم داود را زبور..
تفسير
استبعاد از امرى غالبا حجاب عقل ميشود بطوريکه برهان نميتواند رفع آنرا نمايد در اين حال لازم است ذکر امثال و نظائر آن شود تا وحشت طبع از قبول آن امر رفع و ذهن مأنوس بآن گردد مثلا اگر کسى استبعاد نمايد از طول عمر امام زمان عجل اللّه تعالى فرجه هر قدر طرف به برهان خواسته باشد رفع اين استبعاد را نمايد ممکن نيست مگر آنکه معمّرين دنيا از قبيل حضرت آدم و نوح و خضر و امثال آنها را برايش بشمار آورند تا استبعادش رفع شود و چون يکى از اموريکه مانع از اجابت يهود از دعوت الهى بوده استبعاد از نبوت حضرت ختمى مرتبت بود خداوند در اين آيه بيان امثال و نظائر آنحضرت را در نبوت فرموده تا رفع استبعاد شود و ايرادات بنى اسرائيلى از قبيل آنکه چرا قرآن يکدفعه نازل نشد مانند تورية موقوف گردد چون نوعا اين قبيل ايرادات در مقام استبعاد از امرى واقع ميشود و ابتداء مزين فرمود کلام را بذکر نبوت آنحضرت براى اثبات فضل و شرف و اشاره بآنکه اگر چه آخر است در ظاهر ولى اول است بحسب واقع و تصريح بآنکه او ممثل است و سايرين مثال نظامى گويد اى ختم پيمبران مرسل حلواى پسين و ملح اول پس از آن شروع فرمود بذکر انبياء اولو العزم که اول آنها حضرت نوح است و او را ابو البشر ثانى گويند براى آنکه بنى آدم فعلا تمام از نسل اويند و اجمالا اشاره فرمود به پيغمبرانى که بعد از آن حضرت آمدند که همه مروج و مبين شريعت او بودند تا زمان حضرت ابراهيم (ع) پس از آن تصريح فرمود بنام نامى آنحضرت که ظاهرا بعد از حضرت ختمى مرتبت افضل انبياء و مرسلين است و اولو العزم دوم و پدر پيغمبران بنى اسرائيل و غير آنها است و پس از آن بيان فرمود پيغمبرانى را که از نسل آنحضرت بودند و ابتدا فرمود بذکر حضرت اسمعيل که اشرف انبيا از نسل او است و بعد ياد فرمود از برادرش اسحق و از پسر او يعقوب که پدر انبياء بنى اسرائيل است و آنحضرت ملقب باسرائيل اللّه بوده و اسباط دوازده قبيله بنى اسرائيلند که اکثر انبيا از آنها بوده‌اند از نسل دوازده پسران حضرت يعقوب که آنها را اسباط گويند چنانچه اولاد حضرت اسمعيل را قبائل گفته‌اند پس از آن
جلد 2 صفحه 157
پيغمبران برجسته و نامى اين خاندان را ذکر فرمود و مقدم داشت نام نامى حضرت عيسى را که اولو العزم و مشهور آفاق و مورد انکار و عناد يهود بود و مزيت داد در آخر حضرت داود را بنام بردن کتاب او که زبور بود براى اعتراف يهود بفضل و نبوت او با آنکه کتاب او هم مانند قرآن بتدريج نازل شده بود تا ملزم شوند به نبوت حضرت ختمى مرتبت و نگويند چرا قرآن مانند تورية جملة نازل نگرديده است.