مراد از «ضلال بعيد» گمراهى مضاعف کافران است. کفر، يک گمراهى است و مانع شدن از ايمان ديگران، گمراهى ديگر. کفر يک انحراف است و خود را بر حقّ دانستن، انحرافى بالاتر. کفر، ظلم به خويش است و مانع راه ديگران شدن، ظلم به تاريخ و نسل بشر.
شايد مراد از «ظلم» در آيه‌ى 168، همان مانع شدن از هدايت ديگران باشد. زيرا چه ظلمى بالاتر از ظلم فکرى و فرهنگى و اعتقادى؟
سخت‌ترين عذاب‌ها و بدترين تعبيرات، براى کافرانى بيان شده که با انواع تبليغات، تهمت‌ها و تهديدات، مانع رسيدن پيام حقّ به گوش حقّ‌جويانند. (عدم مغفرت، عدم هدايت، دوزخى شدن و جهنّم ابدى)
جلد 2 - صفحه 216