تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
يا أَهْلَ الْکِتابِ لا تَغْلُوا فِي دِينِکُمْ وَ لا تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلاَّ الْحَقَّ إِنَّمَا الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللَّهِ وَ کَلِمَتُهُ أَلْقاها إِلى مَرْيَمَ وَ رُوحٌ مِنْهُ فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ لا تَقُولُوا ثَلاثَةٌ انْتَهُوا خَيْراً لَکُمْ إِنَّمَا اللَّهُ إِلهٌ واحِدٌ سُبْحانَهُ أَنْ يَکُونَ لَهُ وَلَدٌ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ کَفى بِاللَّهِ وَکِيلاً (171)
ترجمه
اى اهل کتاب غلو نکنيد در دينتان و نگوئيد در باره خدا مگر حق جز
جلد 2 صفحه 162
اين نيست که مسيح عيساى پسر مريم پيغمبر خدا و کلمه او است که القا کرد آن را بمريم و روحى است از او پس بگرويد بخدا و پيغمبرانش و نگوئيد سه است باز ايستيد بهتر است براى شما جز اين نيست که خدا خدائيست يکتا منزه است او از آنکه بوده باشد مر او را فرزندى مر او راست آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است و کافى است خدا که کار گذار باشد..
تفسير
پس از ختم کلام با يهود خداوند روى سخن را بقسمت ديگرى از اهل کتاب فرمود که آنها نصارى هستند و نهى فرمود آنانرا از غلو و مبالغه در شأن و مقام حضرت عيسى بن مريم که ملقب بمسيح است و آنکه در باره خدا جز براستى سخنى نگويند و تصريح فرمود بشئون و مقامات آنحضرت که نبود او مگر پيغمبر خدا و بکلمه کن وجوديّه خداوند که و اصل فرمود آن را برحم مريم بدون پدر بوجود آمد و آن کلمه روحى بود صادر از خداوند که خلق فرموده بود آن را در عيسى و آدم چنانچه در کافى از حضرت صادق عليه السلام در جواب سؤال از آن روح نقل فرموده و در توحيد از حضرت باقر (ع) روايت شده است پس از آن امر فرمود آنها را بايمان بخدا و پيغمبرانش و نهى فرمود ايشانرا از آنکه قائل شوند بسه خدا که مريم و عيسى را نيز خدا بدانند يا قائل شوند باقانيم ثلثه يعنى ذات خدا و روح القدس و حضرت عيسى و تصريح فرمود بآنکه منتهى شدن بنهى خداوند خوب است براى آنها بنابر اين خيرا خبر يکون محذوف است و از معنى تفضيل تجريد شده است و تاکيد فرمود وحدانيت خود را بآنکه جز خداى يکتا خدائى نيست و يکتائى او حقيقى و از جميع جهات است و هيچ نحوى از انحاء کثرت و تعدد در او راه ندارد و منزه است از آنکه فرزند داشته باشد چون فرزند بايد از جنس و نوع پدر باشد پس بايد مثل او باشد چون دو فرد از يک نوع مثل يکديگرند و خداوند مثل و مانند ندارد علاوه بر آنکه جنس و نوع ندارد و اين مطالب در حکمت الهى ثابت شده است علاوه بر اينها آنکه تمام موجودات آنچه در آسمانها و زمين است ملک حقيقى خداوند است و فرزند ملک پدر نميشود اضافه بر همه آنکه کسى شخصى را بفرزندى قبول ميکند که خود نتواند امور خود را اداره کند و محتاج بکار گذار باشد ولى خداوند کافى است براى کارگذارى امور خود و هر بندئى که امر خود را باو واگذار کند.
جلد 2 صفحه 163