اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَأَمَّا الَّذِين‌َ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحات‌ِ فَيُوَفِّيهِم أُجُورَهُم وَ يَزِيدُهُم مِن فَضلِه‌ِ وَ أَمَّا الَّذِين‌َ استَنکَفُوا وَ استَکبَرُوا فَيُعَذِّبُهُم عَذاباً أَلِيماً وَ لا يَجِدُون‌َ لَهُم مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ وَلِيًّا وَ لا نَصِيراً (173)
بعد از اينکه تمام در روز حشر مجتمع شدند آنها را دو دسته ميکنند پس کساني که ايمان آوردند و عمل صالح نمودند اجر و مزد آنها را بمقدار کافي و وافي عنايت ميفرمايد بلکه زيادتر از مقدار کافي بفضل و کرم خود مرحمت ميکند، و اما کساني که استنکاف از توحيد نمودند و مشرک شدند و تکبر ورزيدند و زير بار انبياء نرفتند پس آنها را عذاب ميکند عذاب دردناکي و يافت نميشود براي آنها
جلد 6 - صفحه 282
جز خدا ولي و نه ياوري.
فَأَمَّا الَّذِين‌َ آمَنُوا بتمام انبياء و آنچه شرط ايمان است وَ عَمِلُوا الصّالِحات‌ِ مراد اينکه نيست که تمام اعمال صالحه را بجا بياورند زيرا ممکن نيست و مراد اينکه نيست که تمام اعمال آنها صالحه باشد زيرا اعمال مباحه يا مکروهه هم از آنها صادر ميشود بلکه مراد اتيان بواجبات و ترک محرمات است.
فَيُوَفِّيهِم أُجُورَهُم تعبير باجر نوع تفضل است زيرا استحقاق براي احدي نيست بلکه مراد آنکه خداوند بوعده‌هايي که بر هر يک از اعمال صالحه در کتابش يا بلسان انبياء و ائمه عليهم السلام داده وفاء ميفرمايد وَ يَزِيدُهُم مِن فَضلِه‌ِ بيش از آنچه وعده داده عنايت ميکند تفضلا.
وَ أَمَّا الَّذِين‌َ استَنکَفُوا استنکاف از توحيد مثل نصاري که قائل بتثليث و يهود که بشرک رفتند و ساير طبقات مشرکين وَ استَکبَرُوا که مخالفت انبياء و دستورات الهي کردند فَيُعَذِّبُهُم عَذاباً أَلِيماً.
وَ لا يَجِدُون‌َ لَهُم مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ وَلِيًّا وَ لا نَصِيراً اشاره باينست که مثل حضرت عيسي يا مريم يا روح القدس از نصاري بيزارند و اينکه توهّمي که ميکنند که آنها نجاتشان ميدهند توهّم فاسدي است و همچنين حضرت موسي و ساير انبياء بني اسرائيل يهود را نجات مي‌بخشند و هم بتهاي مشرکين آنها را شفاعت ميکنند غلط است جز خدا ولي‌ّ و ناصري نخواهند يافت.