تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ إِذْ قالَ مُوسى لِقَوْمِهِ يا قَوْمِ اذْکُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْکُمْ إِذْ جَعَلَ فِيکُمْ أَنْبِياءَ وَ جَعَلَکُمْ مُلُوکاً وَ آتاکُمْ ما لَمْ يُؤْتِ أَحَداً مِنَ الْعالَمِينَ «20»
ترجمه
و هنگاميکه گفت موسى مرقومش را اى قوم من ياد کنيد نعمت خدا را بر شما چون قرار داد در شما پيغمبران را و گردانيد شما را پادشاهان و داد شما را آنچه را که نداد بهيچيک از جهانيان.
تفسير
خداوند نعمت را بر بنى اسرائيل که قوم حضرت موسى بودند تمام نمود چون از هيچ طائفه اين قدر پيغمبر مبعوث نشد و آنها هميشه باين انتساب افتخار و مباهات مينمودند و هيچ قومى اين اندازه ذليل نبودند که آنها در دست قبطيان بودند و معاملات فراعنه با آنها برقيّت و اسارت بقدرى دلخراش بود که نميشود بيان نمود با آنکه شمه از حالات آنها در سوره بقره گذشت و بعدا هم انشاء اللّه تعالى بموقع خود ذکر خواهد شد و بفضل الهى و سعى حضرت موسى و هارون بجائى رسيدند که محسود عالميان شدند رؤسا و حکام قبائل و بلاد بودند و داراى خدم و حشم و گفتهاند آنها اول قبيله بودند که باين مزيت رسيدند و مردم اين قبيل از اعيان را ملوک ميخواندند و خداوند بآنها عناياتى فرمود که بهيچ يک از جهانيان نفرمود مانند شکافتن دريا براى عبور آنها و مأمور شدن ابر براى سايبانى آنها و آمدن منّ و سلوى براى طعام آنها و ساير مواهب الهيه که شامل حال آنها گرديد و قدردانى ننمودند بالاتر از همه نعمت وجود حضرت ختمى مرتبت بود که چون از نسل حضرت ابراهيم (ع) است ميتوان بقوم موسى (ع) نسبت داد زيرا هر دو ثمره يک شجره طيبهاند اگر چه مفسرين اين قسمت را متعرض نشدند و بهمان امثله نعم ظاهريه اکتفا نمودهاند ولى بذوق حقير بايد اهميت اين نعمت
جلد 2 صفحه 193
زياده از آنچه ذکر شده باشد و لذا بعضى از مفسرين خطاب اخير را متوجه بامت پيغمبر آخر الزمان دانستهاند با آنکه خلاف ظاهر است و به بيانيکه عرض شد يا بملاحظه کثرت انبياء بنى اسرائيل ميتوان حلّ اشکال نمود و اللّه اعلم بحقيقة الحال ..