در اين آيه از کشتن يک نفر به منزلهى کشتن همهى مردم مطرح شده است. براى توضيح اين حقيقت چند بيان و معنا مىتوان عرضه کرد:
الف: قتل يک نفر، کيفرى همچون قتل همه مردم را دارد.
ب: حرمت قتل يک نفر نزد خداوند، به منزله قتل همهى مردم نزد شماست.
ج: قتل يک نفر، بىاعتنايى به مقام انسانيّت است.
ه: قتل يک نفر، سلب امنيّت از همهى مردم است.
و: چون انسانها به منزلهى اعضاى يک پيکرند، پس قتل يکى قتل همه است.
ز: جايگاه دوزخى قاتل يک نفر، جايگاه کسى است که قاتل همه باشد. «1»
ح: قتل يک نفر، زمينهساز قتل همه است.
ط: يک انسان مىتواند سرچشمهى يک نسل باشد، پس قتل او به منزلهى قتل يک نسل است. (به نظر مىرسد اين احتمال بهتر است)
در روايات مىخوانيم: «فانىشدن تمام دنيا نزد خدا، از کشتن يک مؤمن آسانتر است». «2»
«1». کافى، ج 7، ص 271.
«2». بحار، ج 10، ص 382. اين حديث را در شب جمعه آخر ماه رمضان 1379 مىنويسم که روز جمعهاش روز قدس است و در حالى که تلويزيون صحنههاى دلخراشى از کشتن مسلمانان بىپناه فلسطين را به دست صهيونيستها نشان مىدهند.
جلد 2 - صفحه 282
امام صادق عليه السلام فرمودند: «کسىکه در موضعى که آب يافت نمىشود، تشنهاى را سيراب کند، مانند کسى است که نفسى را زنده کرده باشد». «1»
طبق آيات و روايات، هدايت وارشاد مردم به راه حقّ، نوعى احيا مىباشد و گمراه کردن مردم، نوعى قتل است. سوره انفال، آيه 24، دعوت پيامبر را مايهى حيات مردم مىخواند:
«دَعاکُمْ لِما يُحْيِيکُمْ».
امام صادق عليه السلام نيز فرمودند: «مَن أخرجها من ضلال الى هدى فکانّما أحياها و من أخرجها من هدى الى الضّلال فقد قتلها» هرکس نفس منحرفى را هدايت کند او را زنده کرده و هر کس ديگرى را منحرف کند او را کشته است. «2»
امام صادق عليه السلام فرمودند: «نجاها من غرق أو حرق أو سَبُع أو عدوّ» مراد از احياى نفس، نجات گرفتاران از غرق وآتش سوزى ودرّنده يا دشمن است. «3» و در روايت ديگر آمده است: «کسى که به گرسنهاى غذا ندهد، به منزلهى کشتن اوست وغذا دادن، به منزلهى زنده کردن اوست». «4»
امام باقر عليه السلام فرمود: «مسرفان همان کسانى هستند که حرامها را حلال مىشمرند و خونها را مىريزند». «5»