تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
إِنَّا أَنْزَلْنَا التَّوْراةَ فِيها هُدىً وَ نُورٌ يَحْکُمُ بِهَا النَّبِيُّونَ الَّذِينَ أَسْلَمُوا لِلَّذِينَ هادُوا وَ الرَّبَّانِيُّونَ وَ الْأَحْبارُ بِمَا اسْتُحْفِظُوا مِنْ کِتابِ اللَّهِ وَ کانُوا عَلَيْهِ شُهَداءَ فَلا تَخْشَوُا النَّاسَ وَ اخْشَوْنِ وَ لا تَشْتَرُوا بِآياتِي ثَمَناً قَلِيلاً وَ مَنْ لَمْ يَحْکُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِکَ هُمُ الْکافِرُونَ (44)
ترجمه
بدرستيکه ما فرستاديم تورية را که در آنست هدايت و نور حکم ميکنند بآن پيغمبران آنانکه تسليم شدند براى آنانکه يهود شدند و خداپرستان کامل و دانايان بآنچه خواسته شدند نگاهداريش را از کتاب خدا و بودند بر آن گواهان پس مترسيد از مردم و بترسيد از من و مخريد بآيت‌هاى من بهاى اندکى را و کسيکه حکم نکند بآنچه فرستاده است خدا پس آنگروه ايشانند کافران.
تفسير
معارف الهيه که در تورية است هادى خلق براه حق و روشن کننده حقائق است براى اهل معرفت پس هدايت و نور است و انبيا مطيع و منقاد و تسليم اوامر الهى هستند پس همه آنها حقيقة داراى دين اسلامند که آن دين حق است و در اين آيه ظاهرا مراد انبياء بنى اسرائيلند که تابع شريعت حضرت موسى (ع) بودند تا زمان حضرت عيسى (ع) و بر طبق تورية حکم مينمودند در عبادات و معاملات و مرافعات براى يهود و ممکن است مراد تمام انبيا باشد چون از احکام تورية آنچه هدايت و نور بوده در هر زمان باقى مانده است و آنچه هدايت و نور بوده تا زمان معيّنى نسخ شده است تا اشاره باشد بواقعه حکم زناء محصنه از پيغمبر ما (ص) که مطابق با تورية بوده است براى يهود چنانچه در ذيل آيه يا ايها الرسول لا يحزنک در اين سوره گذشت و نيز حکم مينمودند بر طبق تورية کسانيکه جز با خدا و معارف و احکامش با کسى نسبت و آشنائى نداشتند و باين جهت
جلد 2 صفحه 216
آنها را ربّانيّون خوانده‌اند يعنى منسوبان بربّ و نيز حکم مينمودند بر طبق تورية دانايان بچيزيکه توصيه بحفظ آن شده بودند از کتاب خدا يعنى از طرف حق مأمور بودند نگذارند تغييرى در حکم الهى روى دهد و عياشى از حضرت صادق (ع) نقل نموده که ربانيون ائمه هدى هستند که مردم را بعلم خود تربيت مينمايند و آنها غير از انبيا هستند و احبار علما هستند که آنها غير از ائمه ميباشند و بايد حکم کنند بآنچه از انبيا و ائمه بآنها رسيده و ميدانند از کتاب خدا و گواه باشند بر آن نه بآنچه ديگران خواسته‌اند که استخراج نمايند از کتاب و نميدانند و از حضرت باقر (ع) روايت شده است که اين آيه در باره ما نازل شده است و بنابر اين باء حرف جرّ در کلمه بما استحفظوا براى تعديه و متعلق باحبار است اگر چه در منهج و نفحات استفاده سببيت نموده‌اند و بنابر اين باء متعلق است بيحکم يعنى حکم ميکردند بر طبق تورية براى آنکه مأمور بحفظ آن بودند پس حکّام بايد از خدا بترسند و از مردم ملاحظه نکنند و حکم خدا را براى مراعات حال کسى تغيير ندهند و تبديل ننمايند و آيات قرآن را با بهاء اندک دنيوى که قابل اعتنا نيست مانند رشوه و جاه و دوست‌يابى و غير اينها مبادله ننمايند و آنها که از باب اهانت يا انکار و استکبار حکم ننمايند بر طبق احکام الهى کافرند بخدا و پيغمبر (ص) و قرآن و در آتش جهنم مخلدند در کافى از پيغمبر (ص) نقل نموده که کسيکه حکم نمايد بدو درهم بحکم جور و اجبار نمايد بر آن از اهل اين آيه است و از صادقين عليهما السلام نقل نموده که کسيکه حکم نمايد در دو درهم بغير ما انزل اللّه و تازيانه و عصا داشته باشد پس او کافر است بآنچه خدا بر محمد (ص) فرستاده است نميدانم اين آيه شامل حال قضاة ما مى‌شود يا خير اگر چنين است و اى اگر از پس امروز بود فردائى نعوذ باللّه تعالى من شرور انفسنا ..