تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
أَوْ کَصَيِّبٍ مِنَ السَّماءِ فِيهِ ظُلُماتٌ وَ رَعْدٌ وَ بَرْقٌ يَجْعَلُونَ أَصابِعَهُمْ فِي آذانِهِمْ مِنَ الصَّواعِقِ حَذَرَ الْمَوْتِ وَ اللَّهُ مُحِيطٌ بِالْکافِرِينَ «19»
ترجمه
يا مانند باران شديد است از آسمان که در آن ظلمتها و رعد و برق است ميگذارند انگشتان خودشان را در گوشهاشان از صداهاى مهيب آسمانى از ترس مرگ و خدا احاطه دارد بر کافران..
تفسير
خداوند ثانيا براى مزيد توضيح و تبيين تشبيه فرموده است حال منافقان را بکسانيکه در باران شديد واقع شده باشند چون خطابات الهيه و ارشادات حقه مانند باران که احياء اراضى موات را مينمايد دلهاى مرده را از نور معرفت زنده ميکند و در آن ظلمات شبهات و شکوک و مصائب ناشيه از آنها است چنانچه اشخاصيکه در بيابان بباران شديد گرفتار شوند از اطراف ظلمتها مشاهده مينمايند و چون مشتمل بر انذار و تخويف و وعيد است در آن رعد است که موجب ترس ميشود و چون متضمن آيات باهرات که موجب استبصار است ميباشد در آن برق است که دلها را روشن مينمايد و در اينحال منافقان چنان از استماع مواعظ حقه و معارف الهيه امتناع داشتند که گويا انگشتهاشانرا در گوشهاشان گذارده بودند که چيزى از آن بيانات بگوششان نرسد مبادا زهرهشان آب شود و بميرند يا برق صاعقه شود و آنها را
جلد 1 صفحه 38
بسوزاند باين اندازه بر طبع آنها گران بود مخصوصا وقتى که از پيغمبر (ص) راجع بامير المؤمنين (ع) فضيلت و منقبتى مىشنيدند يا تهديد و لعنى راجع باعداء آنحضرت که نقض بيعت نموده بودند که در اين حال پنبه غفلت در گوش ميگذاردند و خود را از شنيدن منصرف مينمودند که مبادا رنگ رخساره آنها تغيير کند و اهل ايمان متوجه شوند که آنها با آنحضرت عداوت دارند و مقصود بتهديد و لعن ميباشند چون در عين حال از پيغمبر (ص) هم خوف و رجاء داشتند و بخيال خودشان ميخواستند امر را بر آن حضرت هم مشتبه نمايند و ميترسيدند از آنکه اگر پرده از روى کار برداشته شود پيغمبر (ص) امر بقتل آنها صادر فرمايد و خداوند بر آنها و نيّات فاسده آنها احاطه علمى دارد و ميتواند نفاق و کفرشانرا ظاهر و اسرارشان را فاش فرمايد، پس اى برادر عزيز با خداى خود دو رنگى و نفاق مکن و يکرو و يکدل و يک جهت باش و اعمال خود را خالص از ريا و سمعه نما که نفاق با هر کسى بد است چه رسد بخداوند که از ضمائر بندگان آگاه است و کسى نميتواند با او نفاق کند.