تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
يَکادُ الْبَرْقُ يَخْطَفُ أَبْصارَهُمْ کُلَّما أَضاءَ لَهُمْ مَشَوْا فِيهِ وَ إِذا أَظْلَمَ عَلَيْهِمْ قامُوا وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَذَهَبَ بِسَمْعِهِمْ وَ أَبْصارِهِمْ إِنَّ اللَّهَ عَلى کُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ «20»
ترجمه
نزديک باشد برق بربايد چشمهاشان را هر زمان که روشانى دهد براى آنها بروند در آن و چون تاريک سازد بر آنها بايستند و اگر خواهد خدا هر آينه ببرد گوششان و ديدهاشان را همانا خدا بر هر چيزى توانا است..
تفسير
حال منافقانيکه در آيه قبل ممثل شده بود از جهت ابتلاء ببرق مانند کسانى است که در آنحال ببرق چشم بدوزند نه آنکه از برق چشم بپوشند و از شعاعش راه را پيدا کنند که ممکن است در آنحال برق چشم آنها را بزند و زائل نمايد و راه را هم پيدا نکنند زيرا آنها بنظر انصاف در آيات الهى نظر ننمودند تا راه‌نماى آنها باشد و موجب اصلاح دنيا و آخرتشان شود بلکه بنظر عناد و لجاج نگريستند که نزديک شد همان آيات باهرات که براى هدايت و ارشاد خلق نازل شده بود آنها را کور کند چون کسيکه يک حق واضح را منکر شود جرئت بر انکار حق پيدا ميکند و بتدريج انکار تمام حقائق را نموده ديده بصيرت آن بکلى زائل ميشود مانند کسيکه بقرص خورشيد نظر کند که بتدريج نابينا ميشود و اگر از قرص چشم بپوشد از نورش استفاده ميکند و تمام اشياء را ميبيند ديده‌اش هم
جلد 1 صفحه 39
محفوظ ميماند و هر زمان که ظاهر ميگشت براى آنها آيات و معجزات باهرات معتقد ميشدند بحقيت دين و متمايل باظهار و داد با اولياء خدا و اطاعت پيغمبر (ص) و هر وقت حکمى از احکام اسلام صادر ميشد که مخالف با هواى نفس آنها بود مانند جهاد و تمکين از اوامر امير المؤمنين (ع) دلگير و متوقف و متحير ميگشتند و دنيا در نظرشان تيره و تار ميشد و در موقعيکه بذل غنائم و صدقات ميشد بعجله براى اغتنام و أخذ حاضر بودند و چون بناء اداء خمس و زکوة بود مانند خر بگل ميماندند و اگر معاندين شبهه در دين مينمودند آنمختصر اعتقاد را هم از دست ميدادند و اگر خدا ميخواست بکلى کور و کرشان ميکرد تا آنکه از اين دو دلى و سرگردانى بيرون آيند و نترسند از آنکه پيغمبر (ص) و اصحاب خاص مطلّع شوند از باطن آنها و بکشندشان و کفرشانرا ظاهر ميفرمود تا نتوانند در نتيجه اسلام ظاهرى جان و مال خودشان را حفظ نمايند ولى خدا خواست بهمان حال باقى بمانند تا در دنيا ذليل و مردود الطرفين باشند و در آخرت هم بعذابى اشدّ از عذاب کفار ظاهرى گرفتار شوند.