اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ قالَت‌ِ اليَهُودُ يَدُ اللّه‌ِ مَغلُولَةٌ غُلَّت أَيدِيهِم وَ لُعِنُوا بِما قالُوا بَل يَداه‌ُ مَبسُوطَتان‌ِ يُنفِق‌ُ کَيف‌َ يَشاءُ وَ لَيَزِيدَن‌َّ کَثِيراً مِنهُم ما أُنزِل‌َ إِلَيک‌َ مِن رَبِّک‌َ طُغياناً وَ کُفراً وَ أَلقَينا بَينَهُم‌ُ العَداوَةَ وَ البَغضاءَ إِلي يَوم‌ِ القِيامَةِ کُلَّما أَوقَدُوا ناراً لِلحَرب‌ِ أَطفَأَهَا اللّه‌ُ وَ يَسعَون‌َ فِي الأَرض‌ِ فَساداً وَ اللّه‌ُ لا يُحِب‌ُّ المُفسِدِين‌َ (64)
و گفتند يهود دست خدا بسته و غل شده است دستهاي آنها بسته است و ملعون و مطرود شدند بواسطه آنچه گفتند بلکه دستهاي خدا باز است هر نحو بخواهد انفاق ميکند و هر آينه بسيار آنها طغيان و کفرشان زيادتر ميشود بآنچه که از جانب پروردگارت بر تو نازل ميشود و ما القاء کرديم بين آنها دشمني و کينه را تا روز قيامت و هر موقعي که افروختند آتشي را براي جنگ خداوند خاموش فرمود و اينها سعي ميکنند در روي زمين فساد را و خدا دوست نميدارد مفسدين را.
وَ قالَت‌ِ اليَهُودُ يَدُ اللّه‌ِ مَغلُولَةٌ مفسرين و ارباب لغت براي يد معاني زيادي ذکر کرده‌اند: جارحة، قوة، نعمة، ملک، اضافة الفعل. و از براي قوة مثال زدند به أُولِي الأَيدِي وَ الأَبصارِ ص آيه 45، و براي نعمة بقولهم لفلان علي يد و از براي ملک به الَّذِي بِيَدِه‌ِ عُقدَةُ النِّکاح‌ِ بقره آيه 237، و از براي اضافة الفعل قوله تعالي لِما خَلَقت‌ُ بِيَدَي‌َّ ص آيه 75، و معاني ديگري هم گفته‌اند مثل نصرت و چيزهاي زيادي لکن تمام اشتباه است و يد معاني مشترکه ندارند بلکه بمعني جارحه است و در اينکه نمره موارد کنايه و تشبيه است.
و نيز از براي مغلولة تفسيراتي کردند امساک از عطاء، منع رزق، بخل، منع از عذاب، ضيق معيشة و غير اينها اينکه هم اشتباه است در اشتباه، و تحقيق
جلد 6 - صفحه 418
کلام اينست که يهود معتقد هستند که خدا روز يکشنبه شروع کرد در خلقت آسمانها و زمين‌ها و آنچه در آنها است تا روز جمعه فارغ شد و روز شنبه تعطيل کرد و کنار نشست و دستگاه خود بخود ميگردد و ميچرخد و هيچ مساسي ديگر با خدا ندارد نظير ساعت که موقعي که او را کوک کردند يا وصل بقوه نمودند ديگر خود بخود کار ميکند، و اينکه کلام بسيار غلط و باطل و يک نوع تفويض است و نظير کلام حکماء است که گفتند يک فعل بيشتر از خدا صادر نشده و او عقل اول است چون علة واحده من جميع الجهات يک معلول بيشتر ندارد، و تمام اينکه مزخرفات مبني بر اينکه است که خدا را علة موجبه ميدانند، ولي فاعل مختار است و افعالش تابع مصالح و حکم است و بواسطه اختلاف مصالح افعال متعدد ميشود و آن بآن افاضه فيض ميکند چنانچه مکرر متذکر شده‌ايم.
غُلَّت أَيدِيهِم آنها در افعال اختياريه فاعل مستقل نيستند تا مشيت حق تعلق نگيرد هيچ فعلي از بنده صادر نخواهد شد با اينکه فاعل مختار هستند ما قَطَعتُم مِن لِينَةٍ أَو تَرَکتُمُوها قائِمَةً عَلي أُصُولِها فَبِإِذن‌ِ اللّه‌ِ حشر آيه 5، از حضرت امير المؤمنين عليه السلام است که فرمود
(عرفت اللّه بفسخ العزائم و نقض الهمم)
زيرا بسا انسان عازم بر امري ميشود و همت خود را مصروف ميسازد و تمام اسباب و وسائل را فراهم ميکند و آن امر انجام نميگيرد سپس ميفرمايد
فعلمت ان المدبر غيري.
وَ لُعِنُوا بِما قالُوا زيرا اعظم معارف معرفة اللّه است اول الدين معرفة اللّه و اينها خدا را نشناختند زيرا خدا را يک صانع بشري دانستند مثل بناء و بناء که ميسازد و ميرود بلکه سالهاي دراز بناء باقي است و بناء زير خاک پوسيده و رسيده شده و غافل از اينکه بقاء وجود آن بآن بدست قدرت او است بلکه دائما وجود ممکنات خلع و لبس است مثل اضائه نور لذا ميفرمايد بَل يَداه‌ُ مَبسُوطَتان‌ِ
جلد 6 - صفحه 419
در هر آني افاضه وجود از مبدء فياض ميشود، و شايد تعبير بتثنيه با اينکه آنها تعبير بمفرد کردند اينست که در هر آني دو افاضه ميشود يکي احداث و ايجاد ماهيات معدومه و يکي ابقاء ماهيات موجوده چنانچه انسان و ساير حيوانات نيز دو دست دارند، و تعبير يهود بمفرد براي اينست که يک دست ممکن نيست غل شود و لفظ غل دلالت بر تعدد دارد که اينکه دست را با دست ديگر غل کنند کانه ميفرمايد خداوند بهر دو دست افاضه ميکند.
يُنفِق‌ُ کَيف‌َ يَشاءُ هر نحو که مصلحت باشد و حکمت اقتضاء کند که افعال الهي و اراده و مشيت او تابع حکم و مصالح است.
وَ لَيَزِيدَن‌َّ کَثِيراً مِنهُم ما أُنزِل‌َ إِلَيک‌َ مِن رَبِّک‌َ طُغياناً وَ کُفراً شخص عنود و حسود و لجوج هر چه بيشتر و بالاتر و مهم‌تر ادله و براهين و فضائل و مناقب مشاهده کنند بر عناد و حسد و لجاجت آنها افزوده خواهد شد وَ نُنَزِّل‌ُ مِن‌َ القُرآن‌ِ ما هُوَ شِفاءٌ وَ رَحمَةٌ لِلمُؤمِنِين‌َ وَ لا يَزِيدُ الظّالِمِين‌َ إِلّا خَساراً بني اسرائيل آيه 82 مثل منافقين که چه اندازه فضائل علي عليه السلام را شنيدند از رسول اکرم صلي اللّه عليه و آله و سلّم حتي بعضي از علماء عامه مدعي شدند چهل هزار حديث مسند و چهل هزار مرسل در فضائل علي (ع) حفظ دارند و هر روز بر عناد آنها افزوده شد و مثل يزيد (لع) با آن معجزاتي که از سر مطهر مشاهده کرد با چوب دستي چه کرد با آن سر، و تعبير بکثير براي اخراج آنهائيست که خالي از عناد و عصبيت و لجاجت بودند و از برکات قرآن هدايت شدند و بشرف اسلام مشرف گرديدند.
وَ أَلقَينا بَينَهُم‌ُ العَداوَةَ وَ البَغضاءَ إِلي يَوم‌ِ القِيامَةِ اگر مشاهده حال يهود را بکنيد زن و شوهر، پدر و فرزند، دو برادر با يکديگر خوب نيستند فقط علاقه بجمع مال دارند بلي چون تمام آنها با اسلام اعلي درجه و اشد مراتب عناد را دارند در ضد اسلام و تقابل با او اتفاق و اتحاد دارند لکن غافل از اينکه کُلَّما
جلد 6 - صفحه 420
أَوقَدُوا ناراً لِلحَرب‌ِ أَطفَأَهَا اللّه‌ُ ببينيد در جنگهاي آنها با پيغمبر اکرم صلي اللّه عليه و آله و سلّم يک فتح نصيب آنها نشد و امروز هم که اسرائيل با اعراب جنگ دارند و في الجمله پيش رفتي از آنها شده بر تمام اهل عالم واضح است که اسرائيل يک لقمه اعراب است او نيست که مي‌جنگند بلکه آمريکا است.
وَ يَسعَون‌َ فِي الأَرض‌ِ فَساداً در هر مملکتي که وارد شوند جز فساد از آنها مشاهده نشده لذا بسياري از ممالک آنها را در مملکت خود راه نميدهند و اگر در آن مملکت باشند اخراج ميکنند.
وَ اللّه‌ُ لا يُحِب‌ُّ المُفسِدِين‌َ حب الهي مشمول رحمت است و اينها بکلي از رحمت دورند چنانچه مفاد لعن همين است که گذشت.