«قيام»، وسيلهى پايدار بودن است، مانند ستون ساختمان و عمود خيمه. «1»
امام صادق عليه السلام فرمود: خانهى خدا را بيتالحرام مىنامند، به خاطر آن که ورود کفّار به آنجا حرام است. «2»
«هدى»، قربانى بىنشان است و «قلائد»، قربانىهاى نشاندار.
مرکزيّت، امنيّت، قداست، عبادت، قدمت، وحدت، سياست و برائت، معرفت، سادگى، صفا، خلوص، دورى از جدال، شهوت و فسوق در حج است.
ماههاى حرام عبارتند از: رجب، ذيقعده، ذيحجّه و محرّم که جنگ در آنها ممنوع است.
«1». مفردات راغب.
«2». تفسير نورالثقلين.
جلد 2 - صفحه 377
اجتماع ميليونى مسلمانان در مکّه، بدون تشريفات وامتيازات وبدون جدال لفظى و نزاع عملى در مکانى مقدّس، از امتيازات اسلام است و اگر منافع گوناگونى که در پرتو مراسم حج حاصل مىشود از قبيل: حلاليّت طلبيدن هنگام رفتن، ديد و بازديد، رونق تجارى، پرداخت خمس و زکات، آشنايى با معارف و امّتها، قرار گرفتن در قديمىترين مرکز توحيد، همناله شدن با انبيا و پا جاى پاى آنها قرار دادن، توبه کردن در صحراى عرفات و مشعر، به ياد قيامت افتادن، مانور سياسى و برائت از کفّار و ساير برکات را در نظر بگيريم، مىفهميم که اين برنامههاى حج برخاسته از علم بىنهايت خدايى است که بر همه چيز هستى آگاه است و هرگز علم محدود نمىتواند دستورى به اين جامعيّت و جذّابيّت صادر کند.