تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
قالَ اللَّهُ هذا يَوْمُ يَنْفَعُ الصَّادِقِينَ صِدْقُهُمْ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها أَبَداً رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ ذلِکَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ (119)
ترجمه
گفت خدا اين روزى است که سود دهد راستگويان را راست گوئى ايشان مر ايشانرا است بهشتهائيکه ميرود از زير آنها نهرها جاودانيانند در آن هميشه خوشنود باشد خدا از ايشان و خوشنود باشند ايشان از او اين است کاميابى بزرگ.
تفسير
راست گوئى در دنيا و آخرت نافع است ولى چون نفع اخروى دائمى است و قابل مقايسه با فائده دنيوى نيست ميتوان گفت فائده راستى و درستى در روز قيامت عائد شخص ميشود زيرا نفع کامل آنست که زوال نداشته باشد و آنروز معلوم ميشود که نصارى دروغ گفته بودند و ساحت حضرت عيسى و مادرش على نبيّنا و اله و عليهما السلام مبرّى از هر تهمت و نسبت خطائى است چه رسد بامر بشرک که اعظم معاصى و اشدّ خطيئات است و قمى ره فرموده دليل بر آنکه حضرت عيسى (ع) چنين دستورى را نداده اين آيه است و از حضرت باقر (ع) روايت نموده است که چون روز قيامت شود و مردم براى حساب در پيشگاه عرش الهى حاضر شوند اول کسيکه خوانده شود بنام نامى
جلد 2 صفحه 294
خود سيد انبيا محمد بن عبد اللّه صلى اللّه عليه و آله است که بر تمام خلائق سبقت گرفته در يمين عرش واقف ميشود پس از آن امير مؤمنان (ع) سبقت جسته در يسار پيغمبر (ص) مى‌ايستد پس از آن امّت پيغمبر (ص) مى‌آيند و در يسار آنحضرت جاى گزين ميشوند پس از آنها تمام انبيا يک يک ميآيند با امم خودشان در يسار عرش واقف ميشوند و خطاب بقلم ميشود که آيا آنچه بتو وحى شد نوشتى در لوح عرض مى‌کند خدايا تو عالمى که نوشتم و کسى بر سرّ مکنون تو واقف نيست جز تو بعد خطاب بلوح ميفرمايد که آنچه قلم بايد بنويسد بر تو نوشت عرض مى‌کند بلى و من باسرافيل ابلاغ نمودم پس از آن خطاب باسرافيل ميشود که آيا لوح بتو ابلاغ نمود عرض مى‌کند بلى منهم ابلاغ بجبرئيل نمودم و خطاب بجبرئيل ميشود که آيا اسرافيل بتو ابلاغ نمود عرض مى‌کند بلى منهم بتمام انبيا يک يک ابلاغ نمودم وحى و حکمت و علم و کتاب و کلام تو را تا منتهى شد بخاتم انبيا محمد بن عبد اللّه العربى القرشى الحرمى حبيب تو پس از آن اول کسيکه از اولاد آدم پرسش ميشود آنحضرت است که بقرب حضور نائل ميگردد و در آنروز کسى از او نزديکتر بخدا نيست و خدا بآنحضرت خطاب ميفرمايد که جبرئيل آنچه بايد ابلاغ کند بتو ابلاغ نمود عرض مى‌کند بلى رساند بمن آنچه را باو وحى فرمودى و منهم بامت ابلاغ نمودم و ملائکه و امت شهادت ميدهند بر اداء رسالت پس از آن از پيغمبر سؤال ميشود که آيا جانشين براى خودت تعيين نمودى که ناشر علم و حکمت و مفسّر کتاب و مبيّن موارد اختلاف و حجت من بر خلق باشد عرض مى‌کند بلى على بن أبي طالب برادر و وزير و وصى و بهترين امت خود را جانشين قرار دادم و در حيات خود او را نصب نمودم بامامت و وجوب اطاعت تا روز قيامت پس از آن خطاب بامير المؤمنين (ع) ميشود که آيا محمد (ص) تو را جانشين و وصى و منصوب بامامت و وجوب طاعت قرار داد عرض مى‌کند بلى ولى امت بعد از رحلت آنحضرت منکر مقام من شدند و مرا بى‌ياور گذاردند و با من مکر کردند و مى‌خواستند مرا بکشند و ديگران را بر من مقدم داشتند و گوش بسخن من ندادند و اطاعت مرا نکردند منهم براى رضاى تو با آنها جنگ نمودم تا مرا کشتند پس از آن از امير المؤمنين سؤال ميشود که آيا تو جانشين براى خودت معين نمودى که حجت بر خلق و هادى بدين حق باشد عرض مى‌کند بلى حسن پسرم و پسر دختر پيغمبر
جلد 2 صفحه 295
سؤال شده بود و آنحضرت جواب عرض مى‌کند و يک يک ائمه اطهار ميآيند و اقامه حجت مينمايند و عذر آنها پذيرفته ميشود و خداوند ميفرمايد اين روزى است که نفع ميدهد راستگويان را راستگوئى ايشان اين خلاصه روايت است ..