اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قال‌َ اللّه‌ُ هذا يَوم‌ُ يَنفَع‌ُ الصّادِقِين‌َ صِدقُهُم لَهُم جَنّات‌ٌ تَجرِي مِن تَحتِهَا الأَنهارُ خالِدِين‌َ فِيها أَبَداً رَضِي‌َ اللّه‌ُ عَنهُم وَ رَضُوا عَنه‌ُ ذلِک‌َ الفَوزُ العَظِيم‌ُ (119)
فرمود خداوند که اينکه روزي است که نفع ميدهد صادقين را صدق آنها از براي آنها بهشتهايي است که جاري ميشود از زير آنها يعني از پاي آنها نهرهايي هميشه در آن بهشتها هستند ابد الاباد خداوند از آنها راضي آنها هم از خدا راضي و اينکه فوز عظيم است.
قال‌َ اللّه‌ُ هذا يَوم‌ُ بسياري از مفسرين گفتند اشاره بروز قيامت است لکن منافي است با آيات قبل چنانچه شرح شد، و بعضي گفتند در همين دنيا است زيرا در قيامت کفار اقرار بکفر ميکنند و خوارج بافعال خود شهادت ميدهند و صدق است و هيچگونه نفعي بر آنها ندارد لکن اينکه هم درست نيست زيرا معناي صادقين را نفهميده‌اند.
و توضيح کلام و تحقيق مرام اينست که زمان گذشته و آينده و حال براي زمانيات است و دهر محيط بزمان است گذشته و آينده ندارد و سرمد محيط بدهر
جلد 6 - صفحه 509
است و خداوند تمام ازمنه و دهور و سرمد نزد او حاضر است و احاطه قيوميت دارد بر تمام آنها منافات ندارد که بحضرت عيسي در همين عالم بفرمايد هذا و اشاره باشد بروز جزاء و با آيات قبل هم مخالفت نداشته باشد.
يَنفَع‌ُ الصّادِقِين‌َ صادق مطلق کسي را گويند که در جميع اقوال و افعال و اخلاق و عقائد صادق باشد و اينکه مرادف با معصومين عليهم الصلاة و السلام انبياء و اوصياء آنها است زيرا اگر کسي در يک مورد در يکي از اينکه مراحل کاذب باشد صادق مطلق نيست و دليل بر اينکه مدعي آيه شريفه کُونُوا مَع‌َ الصّادِقِين‌َ که قطع نظر از اخباري که تفسير بائمه شده برهان عقلي هم بر طبق آن داريم بودن با صادقين يعني رفتار و کردار آنها را سرمشق خود قرار دهند و مسلما کسي که در تمام عمرش فقط يک کلمه صدق از او صادر شده نبايد با او بود بعلاوه جمله اخيره همين آيه شريفه هم شاهد قوي است بر اينکه معني صدقهم که صدق آنها در عقائد و اخلاق و افعال و اقوال براي آنها نفع مي‌بخشد آنهم چه نفعي لَهُم جَنّات‌ٌ تَجرِي مِن تَحتِهَا الأَنهارُ نه يک بهشت و دو بهشت، و مراد من تحتها زير درختها و پاي قصرها است و شاهد بر اينکه معني آيه شريفه حکايت ميفرمايد از قول فرعون أَ لَيس‌َ لِي مُلک‌ُ مِصرَ وَ هذِه‌ِ الأَنهارُ تَجرِي مِن تَحتِي زخرف آيه 51.
خالِدِين‌َ فِيها أَبَداً نفس خلود دليل بر بقاء الي الابد است و کلمه ابدا تأکيد در خلود است.
رَضِي‌َ اللّه‌ُ عَنهُم البته رضايت حق از کسيست که تمام افعال و اقوال و عقائد و اخلاقش مرضي خدا باشد و اينکه در غير معصوم نيست وَ رَضُوا عَنه‌ُ فقط در بهشت نيست زيرا تمام اهل بهشت کمال رضايت را دارند بلکه در جميع حالات دنيا و آخرت داراي مقام رضا هستند که بالاتر از مقام صبر و توکل است.
ذلِک‌َ الفَوزُ العَظِيم‌ُ چه فوزي است بالاتر از اينکه مقام و موهبت.
510