اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ قالُوا لَو لا أُنزِل‌َ عَلَيه‌ِ مَلَک‌ٌ وَ لَو أَنزَلنا مَلَکاً لَقُضِي‌َ الأَمرُ ثُم‌َّ لا يُنظَرُون‌َ «8»
و گفتند همين کفار، معاندين و متعصبين چرا نازل نميشود بر پيغمبر ملک و اگر ما نازل کنيم ملک را هراينه هلاک ميکنيم آنها را و ديگر مهلت بآنها نخواهيم داد چون ايمان نميآورند.
توضيح کلام آنکه قادر متعال قدرت داشت که تمام عقائد و اخلاق و احکام را بطور وضوح بنحوي که بر احدي شبهه نماند بيان فرمايد به اينکه مثلا بفرمايد خلفاء رسول دوازده نفر، اول علي بن ابي طالب و يک يک آنها را بحسب و نسب معين فرمايد و يک کتاب بفرستد مثل رسائل عمليه از باب طهارت تا باب ديات با جميع فروع آنها و بهشت و جهنم را در مرئي و منظر بندگان و ملائکه بفرستد بالاي سر هر يک يک آنها که ديگر بر احدي جاي شبهه نماند و احتياج بتحصيل علم و اجتهاد نداشته باشند و نيز احتياج بدليل و نظر و فکر و زحمت نباشد لکن اينکه خلاف
جلد 7 - صفحه 16
حکمت است و تميز بين مؤمن و کافر و عادل و فاسق و مطيع و عاصي داده نميشود و اگر کسي باز در مقام مخالفت و کفر در آيد هلاک ميشود بلکه حکمت چنين اقتضاء ميکند که بندگان بروند در پي ادله و براهين و علم و اجتهاد و زحمت تا اجر کامل پيدا کنند و اگر پشت پا زدند مستحق عقوبت گردند لذا ميفرمايد وَ قالُوا لَو لا أُنزِل‌َ عَلَيه‌ِ مَلَک‌ٌ با اينکه اينکه هم بهانه است اگر ملک هم ميفرستاد ميگفتند از کجا اينکه ملک باشد بلکه ممکن است جن و شياطين باشد و در اينکه صورت عذاب بر آنها نازل ميشد و هلاک ميشدند چنانچه ميفرمايد وَ لَو أَنزَلنا مَلَکاً لَقُضِي‌َ الأَمرُ يعني کار ميگذشت و هلاک ميشدند ثُم‌َّ لا يُنظَرُون‌َ و ديگر بآنها مهلت داده نميشود و اينکه هم يک نوع لطفست نسبت ببندگان، و اطلاقات قضاء را مکرر تذکر داده‌ايم و اينجا بمعني خاتمه و از بين رفتن است چنانچه در آيه شريفه ميفرمايد وَ نادَوا يا مالِک‌ُ لِيَقض‌ِ عَلَينا رَبُّک‌َ قال‌َ إِنَّکُم ماکِثُون‌َ زخرف آيه 77، يعني بميريم و از عذاب نجات يابيم.