تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَهُ ما سَکَنَ فِي اللَّيْلِ وَ النَّهارِ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ «13»
وَ لَهُ ما سَکَنَ فِي اللَّيْلِ وَ النَّهارِ: و مر ذات الهى راست خاصّه آنچه آرام دارد در شب و روز، يعنى او است مالک مکان و زمان و آنچه آن را فرا گرفته است. وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ: و ذات احديت او است شنواى همه مسموعات، عالم به همه موجودات، پس شنوا باشد به اقوال کافران و دانا به مقاصد ايشان و همه را بر وفق آن جزا و سزا خواهد داد.
شأن نزول «1»- جمعى از کفار قريش به خدمت پيغمبر صلى اللّه عليه و آله جسارت نمودند که احتياج و مسکنت، تو را بر اين کار مى‌دارد؛ ما به طريق توزيع براى تو از اشراف چندان مال حاصل کنيم که با ثروت و از جمله خويشان شوى به شرط آنکه از اين ادعا رجوع نمائى. حق تعالى فرمود: هر چه شب و روز بر آن مشتمل است خاصه الهى است، اگر خواهد، پيغمبر خود را چندان مال دهد که از تمام اغنيا بسر آيد.
حضرت امير المؤمنين عليه السّلام در ذيل خطبه‌اى فرمايد: اگر بخواهد
«1» مجمع البيان ج 2 ص 279.
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 233
خداوند سبحان به پيغمبران خود وقت بعثت آنها، اينکه بگشايد براى ايشان گنجهاى طلا و معدنهاى زر پاک را و محلهاى نشاندن درخت که آن بساتين شجر است و جمع فرمايد با ايشان مرغان آسمان و جانوران زمينها را، هر آينه مى‌کرد بى‌گمان؛ و اگر چنين چيزها را مى‌نمودى هر آينه ساقط شدى آزمايش کردن آن به مستضعفان از دوستان به جهت عدم ادراک آنها، و نيز ساقط شدى بلاى انبيا به فقر و صبر بر آزار مستکبران، و باطل شدى جزا و پاداش بليه در عبادات بسبب سقوط بلا در طاعات، و نيست شدى پيغام و خبر وحى‌ها، زيرا انبيا گرچه افضل خلايقند، لکن محتاجند به رياضت و اعراض از دنيا در نزول وحى بر آنها، و هر آينه واجب نشدى براى قبول کنندگان اوامر و نواهى اجرهاى امتحان شدگان، و مستحق نشدى مؤمنان ثواب نيکوکاران را که حاصل شده از مجاهده با نفس و شيطان. «1»