تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ إِنْ يَمْسَسْکَ اللَّهُ بِضُرٍّ فَلا کاشِفَ لَهُ إِلاَّ هُوَ وَ إِنْ يَمْسَسْکَ بِخَيْرٍ فَهُوَ عَلى کُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ «17»
بعد از آن حق تعالى بيان عجز معبودان اهل شرک را از خير و شر، و کمال قدرت خود را فرمايد:
وَ إِنْ يَمْسَسْکَ اللَّهُ بِضُرٍّ: و اگر برساند خدا به تو بليتى و سختى مانند فقر و مرض و مکروه، يعنى چنين مقرر کند که ضرر به تو رسد فَلا کاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ:
پس نيست هيچ بازدارنده آن را مگر ذات ذو الجلال او، يعنى هيچکس قادر نباشد بر کشف و منع و دفع آن ضر مگر خداوند متعال که قادر على الاطلاق است وَ إِنْ يَمْسَسْکَ بِخَيْرٍ: و اگر برساند به تو خيرى مثل ثروت و صحت، يعنى نوعى کند که خيرى عايد تو شود فَهُوَ عَلى کُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ: پس او به همه چيز از خير و شر قادر است و احدى قدرت ندارد بر دفع آنچه اراده فرمايد بندگان خود را از محبوب و مکروه. ابن عباس نقل نموده «1» «کسرى» استرى به طريق هديه خدمت حضرت رسالت صلى اللّه عليه و آله فرستاد. روزى حضرت بر آن سوار و مرا رديف خود گردانيد. در اثناى راه به من نظر نمود و فرمود: يا غلام! گفتم:
لبّيک يا رسول اللّه. فرمود: احفظ اللّه يحفظک احفظ اللّه تجده امامک تعرف اللّه فى الرّخا يعرفک فى الشّدّة و اذا سئلت فاسئل اللّه و اذا استعنت فاستعن باللّه قد مضى العلم (القلم خ ل) بما هو کائن. حدود الهى را نگاهدار تا جزاى خود را نزد او يابى، و با خدا در زمان راحت آشنائى کن تا در سختى با تو آشنائى کند. و چون چيزى بخواهى از خدا طلب کن، و وقتى استعانت نمائى از او، طلب اعانت کن که قلم جارى گشته به آنچه بودنى است اگر جمله خلايق جهد کنند که چيزى به تو رسانند از خير و شر که خدا براى تو محتوم نفرموده باشد نتوانند، و
«1» منهج ج 3 ص 355.
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 237
اگر توانى به صبر و يقين کار کنى چنان کن، و الا صبر نما که صبر بر آنچه کاره باشى خير بسيار است، و بدان نصرت با صبر است، و فرح با اندوه و سختى با آسانى و راحت با مشقت و فقر با غنا پس همه اينها نزد او سبحانه است.