اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ مَن أَظلَم‌ُ مِمَّن‌ِ افتَري عَلَي اللّه‌ِ کَذِباً أَو کَذَّب‌َ بِآياتِه‌ِ إِنَّه‌ُ لا يُفلِح‌ُ الظّالِمُون‌َ «21»
و کيست ظالم‌تر از کسي که افتري ببندد بخدا بدون مدرکي و نسبت دروغي بخدا دهد يا آيات الهي را تکذيب کند محققا رستگاري ندارند ظالمين.
جلد 7 - صفحه 32
توضيح کلام اينکه کذب مراتبي دارد، کذب اظهار امريست بر خلاف واقع چه در کلام باشد يا در کتابت يا در فعل يا در عقيده. و افتري اخص از کذب است نسبت بغير است که فلاني همچه گفت و همچه کرد با اينکه او نگفته و نکرده که قريب المعني است با تهمت، و ظلم تارة بغير است. تارة بنفس، و ظلم بغير هم تارة ظلم ماليست و ظلم نفسي است و ظلم عرضي و ظلم ناموسي و ظلم ديني که نسبت کفر و ضلالت بغير دادن و غيرهم هر چه اهميت او بيشتر باشد ظلم باو عقوبتش شديدتر ظلم بحيوانات، ظلم بکفار، بمؤمن، بسيّد، بعالم، بائمه عليهم السّلام، بپيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم، بخدا. و کفار و مشرکين داراي جميع مراتب کذب و افتري و ظلم هستند و اعلي مراتب کذب و افتري و ظلم نسبت بخدا است چنانچه يهود اينکه تورات رائج و سائر کتب عهد قديم را نسبت بخدا ميدهند و نصاري اينکه اناجيل اربعه و ساير کتب عهد جديد را نسبت باو ميدهند وَ اللّه‌ُ أَمَرَنا بِها اعراف آيه 27، و همچنين فحشاء و منکراتي که مرتکب ميشوند ميگويند دستور الهي است قُل إِن‌َّ اللّه‌َ لا يَأمُرُ بِالفَحشاءِ اعراف آيه 127 لذا ميفرمايد وَ مَن أَظلَم‌ُ مِمَّن‌ِ افتَري عَلَي اللّه‌ِ کَذِباً زيرا هم ظلم بنفس است که خود را مخلد در آتش نموده و هم ظلم بغير است که مردم را در ضلالت انداخته، هم ظلم بدين است هم بپيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم است که بگويد بتوسط آنها است هم اهانت بساحت قدس ربوبيست که نسبت کذب بخدا داده.
أَو کَذَّب‌َ بِآياتِه‌ِ که معجزات انبياء را حمل بسحر کرده و انبياء و اوصياء آنها را انکار نموده إِنَّه‌ُ لا يُفلِح‌ُ الظّالِمُون‌َ محققا رستگاري و نجات و سعادت نصيب ظالم نميشود حتي عقوبة دنيوي هم باو متوجه ميشود که ظلم اثر خود را مي‌بخشد (الملک يبقي مع الکفر و لا يبقي مع الظلم) خداوند ظالم ديگري را بر او مسلّط ميفرمايد اگرچه مورد آيه خاص است لکن اينکه جمله عام است جمع محلّي بالف و لام افاده عموم ميدهد شامل تمام ظالمين است حتي ظلم بحيوانات
جلد 7 - صفحه 33
حتي مثل سگ غاية الامر درجات عقوبات آنها مختلف است.