اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ يَوم‌َ نَحشُرُهُم جَمِيعاً ثُم‌َّ نَقُول‌ُ لِلَّذِين‌َ أَشرَکُوا أَين‌َ شُرَکاؤُکُم‌ُ الَّذِين‌َ کُنتُم تَزعُمُون‌َ «22»
و روزي که محشور ميکنيم آنها را جميعا (خلق اولين و آخرين را) سپس مي‌گوييم بکساني که شريک بر خدا معتقد شدند کجايند شريکان که شما بآنها گرويديد کساني که شما بآنها گمان ميبرديد.
وَ يَوم‌َ نَحشُرُهُم ضمير هم بجميع بشر و جن و ملک برميگردد بقرينه جميعا بلکه حيوانات حتي وحوش هم محشور ميشوند وَ إِذَا الوُحُوش‌ُ حُشِرَت تکوير آيه 5، بلکه عبده مشرکين مثل شمس، اصنام، کواکب و غير اينها چنانچه ميفرمايد إِنَّکُم وَ ما تَعبُدُون‌َ مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ حَصَب‌ُ جَهَنَّم‌َ أَنتُم لَها وارِدُون‌َ انبياء آيه 98. (اشکال) از جمله ما تعبدون حضرت مسيح (ع) و امير المؤمنين عليه السّلام و امثال آنها است. (جواب) همين اشکال را خدمت معصوم (ع) عرض کردند جواب فرمود بآيه بعد که ميفرمايد إِن‌َّ الَّذِين‌َ سَبَقَت لَهُم مِنَّا الحُسني أُولئِک‌َ عَنها مُبعَدُون‌َ انبياء آيه 101.
ثُم‌َّ نَقُول‌ُ لِلَّذِين‌َ أَشرَکُوا ظاهر آيه مشرکين هستند که در عبادت غير خدا را ميپرستند لکن از بسياري از اخبار و زيارات استفاده ميشود که مخالفين ائمه اطهار (ع) حکم مشرک دارند بلکه اطلاق مشرک بر آنها شده در زيارت جامعه
(و من خالفکم مشرک)
و در باب اخبار ترجيح از حضرت باقر عليه السّلام است ميفرمايد
(الرادّ علينا کالراد علي اللّه و الراد علي اللّه في حدّ الشرک باللّه)
در ذيل همين آيه اخباري است که مشرکين تفسير شده بمنکرين ولاية علي عليه السّلام.
أَين‌َ شُرَکاؤُکُم‌ُ کجايند بتهاي شما و اوّلي و دومي و سومي و کساني که
جلد 7 - صفحه 34
آنها را اطاعت ميکرديد بيايند شما را از عذاب نجات بخشند ببينيد که آنها در اشد عذاب گرفتار هستند الَّذِين‌َ کُنتُم تَزعُمُون‌َ گمان ميکرديد که اينها مقام قربي نزد خدا دارند و شما را بمقام قرب ميرسانند و ميگفتند ما نَعبُدُهُم إِلّا لِيُقَرِّبُونا إِلَي اللّه‌ِ زُلفي زمر آيه 4، و در دعا و مناجاتها ميگفتيد (اللهم احشرنا مع فلان و فلان) و ما هم در حق شما همين دعا را آمين مي‌گوييم.