تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
بَلْ بَدا لَهُمْ ما کانُوا يُخْفُونَ مِنْ قَبْلُ وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ وَ إِنَّهُمْ لَکاذِبُونَ «28»
بعد از آن اضراب فرمايد از اراده ايمان که مفهوم مى‌شود از تمنى، يعنى نه که ايشان چون به دنيا روند مؤمن باشند:
بَلْ بَدا لَهُمْ ما کانُوا يُخْفُونَ: بلکه همان بر کفر خواهند بود و اين تمناى اقرار توحيد در اين حال، براى آن است که ظاهر شده مر ايشان را به شهادت جوارح يا به ظهور عذاب مخفى داشتن کفر و معاصى بر وجه نفاق، يا از روى جهل بر خود ملتبس مى‌نمودند و مى‌گفتند: همانا اين واقع نشود. يا وقوع قيامت و بعث و ثواب و عقاب که از سفله و جهله قوم مستور داشتند و يا قبايح اعمال خود را مى‌پوشيدند مِنْ قَبْلُ: پيش از اين در دين باطلى که داشتند. پس به جهت سختى شدت عذاب و فرط نکال، تمناى رجوع کنند به دين حق وَ لَوْ رُدُّوا: و اگر بازگردانيده شوند به دنيا که دار تکليف است بعد از فوت و ظهور عذاب لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ: هر آينه بر گردند به آنچه نهى شده‌اند از آن، يعنى باز مرتکب شرک و عصيان و تکذيب شوند. وَ إِنَّهُمْ لَکاذِبُونَ: بدرستى که ايشان دروغگو هستند در وعده ايمان که به نفس خود نمايند. عياشى از حضرت صادق عليه السّلام فرمود: «انّهم ملعونون فى الاصل». «1»
«1» تفسير عياشى، جلد اوّل، صفحه 359، حديث 19.
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 250