تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
قُلْ هُوَ الْقادِرُ عَلى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْکُمْ عَذاباً مِنْ فَوْقِکُمْ أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِکُمْ أَوْ يَلْبِسَکُمْ شِيَعاً وَ يُذِيقَ بَعْضَکُمْ بَأْسَ بَعْضٍ انْظُرْ کَيْفَ نُصَرِّفُ الْآياتِ لَعَلَّهُمْ يَفْقَهُونَ (65)
ترجمه
بگو او است قادر بر آنکه برانگيزد بر شما عذابى را از بالاى سرتان يا از زير پاهاتان يا درآميزد شما را با هم گروهانى و بچشاند بعضى از شما را آسيب بعضى بنگر چگونه مکرر مينمائيم آيتها را باشد که ايشان بفهمند.
تفسير
ارسال عذاب از فوق مانند صاعقه و سنگ ريزه که بر امم سابقه و اصحاب فيل نازل شد و از زير پا مانند خسف و غرق که نصيب قارون و فرعون شد و اختلاط و امتزاج فرق مختلفه در عقائد و افکار با يکديگر با آنکه همه اهل يک دين و کتاب و قبله هستند و رسيدن بهر يک از آن فرق آسيبى از فرقه ديگرى از قبيل طعن و لعن و قتل مانند اختلاط و نزاع ملل مختلفه اسلام است و اين عذابى است که مسلمانان در نتيجه ترک عمل بنصوص ولايت مبتلا بآن شده‌اند و تغيير اسلوب آيات وعد و وعيد براى فهم و ارتداع است
جلد 2 صفحه 332
و جاى تعجّب است از آنکه خداوند چگونه يک دليل را به بيانات مختلفه تقرير فرموده است که هر يک جايگيرتر و دلپذيرتر از ديگرى است و عياشى و قمى رحمة اللّه عليهما از حضرت باقر (ع) نقل نموده‌اند که عذاب از فوق دود و صيحه آسمانى است و از زير پا خسف است و اختلاط فرق اختلاف در دين و طعن بعضى از آنها است بر بعضى و چشاندن بعضى را باس بعضى قتل برخى از آنها است برخى را و تمام اينها در اهل قبله است و در مجمع از حضرت صادق (ع) نقل نموده که عذاب فوق سلاطين جورند و عذاب تحت غلامان بد و بى‌خيرند و اختلاط فرق آميزشى است که موجب عداوت و عصبيّت ميان آنها ميشود و چشاندن بأس سوء جوار است و روايت شده است که چون اين آيه نازل شد پيغمبر (ص) از خداوند مسئلت نمود که امّت او را بعذاب فوق و تحت و اختلاف کلمه و قتل بعضى بدست بعضى گرفتار نفرمايد و خداوند دو خواهش اول را قبول فرمود و دو خواهش آخر را اجابت نکرد و جبرئيل عرض کرد اختلاف کلمه و قتل در ميان امّت تو باقى است تا روز قيامت ..