تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
بَدِيعُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ أَنَّى يَکُونُ لَهُ وَلَدٌ وَ لَمْ تَکُنْ لَهُ صاحِبَةٌ وَ خَلَقَ کُلَّ شَيْ‌ءٍ وَ هُوَ بِکُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيمٌ (101)
بَدِيعُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ: او است ايجاد کننده و پديد آورنده آسمانها و زمينها. از ابتدا بى‌ماده و مده و مثالى و بدون اعانت غير و شريک و نظير، و مثل ندارد، بلکه ذات فرد و يکه و يکتا است. فرق ابداع و اختراع آن است که ابداع
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 344
فعلى است مسبوق به مثل نباشد. و اختراع فعلى است که مفقود بسبب باشد.
تقديم ابداع بر اختراع به جهت افاده کمال قدرت الهى است، و ذاتى که مبدع اشياء باشد، احتياج به شريک و ولد ندارد أَنَّى يَکُونُ لَهُ وَلَدٌ: از کجا بوده و چگونه باشد مر ذات الهى را فرزندى وَ لَمْ تَکُنْ لَهُ صاحِبَةٌ: و حال آنکه نيست مر او را زنى که فرزند از او پديد آيد، و چگونه او را صاحبه باشد در صورتى که در تزويج، کفو و همسر و جنسيت شرط است و او را کفو و مجانستى با ماسوى نيست. بعلاوه موجب نقص و احتياج و عيب، و ذات ذو الجلال از اينها منزه است. وَ خَلَقَ کُلَّ شَيْ‌ءٍ: و ايجاد فرموده همه چيزها را، و خالق را مثلى و نظير و مانندى نيست به مخلوق. وَ هُوَ بِکُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيمٌ: و حق سبحانه به همه چيزها داناست و غير و احاطه علميه به موجودات ندارد.
تنبيه- آيه شريفه دال است بر نفى ولد و صاحبه از ذات سبحانه به وجوهى:
1- اتخاذ ولد يا براى حاجت يا به عبث باشد، و اين دو بر حق تعالى روا نبود.
2- ولد از جنس والد پس از جهتى مشارک و از جهتى مغاير باشد، و مشارکت و مغايرت از لوازم حدوث، و آن نسبت به ذات متمنع است. 3- ولد جزء منفعل از وارد، موجب انفعال باشد «تعالى اللّه عن ذلک علوّا کبيرا».