تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَ فَغَيْرَ اللَّهِ أَبْتَغِي حَکَماً وَ هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ إِلَيْکُمُ الْکِتابَ مُفَصَّلاً وَ الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْکِتابَ يَعْلَمُونَ أَنَّهُ مُنَزَّلٌ مِنْ رَبِّکَ بِالْحَقِّ فَلا تَکُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِينَ (114)
شأن نزول- کفّار را توقع بود که پيغمبر صلى اللّه عليه و آله با ايشان مدارا کند و حکمى که کنند حضرت به آن راضى باشد؛ آيه نازل شد که: اى پيغمبر، از روى انکار و سرزنش بگو:
أَ فَغَيْرَ اللَّهِ أَبْتَغِي حَکَماً: آيا غير خدا را طلب کنم در حالتى که حکم کننده است ميان من و شما، و محق را از مبطل جدا گرداند وَ هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ إِلَيْکُمُ الْکِتابَ مُفَصَّلًا: و حال آنکه او نازل فرموده بسوى شما قرآن را در حالى که تفصيل داده شده ميان حق و باطل و ايمان و کفر بر وجهى که اشتباهى نخواهد بود. در اين تنبيه باشد بر آنکه قرآن به اعجاز و تقرير کافى است در حکم ميان حلال و حرام و شرايع و احکام وَ الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْکِتابَ: و آن کسانى که
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 360
داده‌ايم ايشان را کتاب مانند علماى يهود و نصارى يَعْلَمُونَ أَنَّهُ مُنَزَّلٌ مِنْ رَبِّکَ بِالْحَقِ: مى‌دانند که قرآن نازل شده است از پروردگار تو در حالى که ملتبس است به راستى و درستى. ذکر اين کلام جهت تأکيد دلالت اعجاز است بر آنکه قرآن، حق و منزل از حق تعالى است به حيثيتى که اهل کتاب عالمند به آن، زيرا مصدق کتب نزد آنها باشد، با آنکه آنحضرت ممارست آن کتب ننموده و با علماى آنان گفتگو ننموده است. وصف جميع ايشان به علم، جهت آن است که اکثر آنان مى‌دانند که قرآن حق باشد و سايرين متمکن بودند که به اندک تأملى به آن عالم شوند. يا مراد مؤمنان اهل کتابند. و چون حقيّت قرآن بر ارباب عقول مخفى نيست فَلا تَکُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِينَ: پس مباش از شک کنندگان در آنکه ايشان مى‌دانند حقيت آن را، يا در آنکه منزل است از نزد خدا، به جهت جحود و کفر و عناد اکثر ايشان. اين از باب تهيج است، مثل:
وَ لا تَکُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِکِينَ* «1» و زيادتى در شرح صدر و يقين و طمأنينه و تسکين قلب، مثل: فَلا يَکُنْ فِي صَدْرِکَ حَرَجٌ مِنْهُ. «2» يا مراد اين خطاب، امّتند يا به هر فردى، يعنى چون ادلّه بر حقيت قرآن ظاهر شد، پس جايز نيست کسى شک نمايد در آن، يعنى قابل شک نيست.