تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ إِنْ تُطِعْ أَکْثَرَ مَنْ فِي الْأَرْضِ يُضِلُّوکَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلاَّ الظَّنَّ وَ إِنْ هُمْ إِلاَّ يَخْرُصُونَ (116)
ترجمه
و اگر اطاعت کنى بيشتر کسانيرا که در زمينند گمراه ميکنند تو را از راه خدا متابعت نميکنند مگر گمان را و نيستند آنها مگر آنکه حدس ميزنند.
جلد 2 صفحه 373
تفسير
اکثريّت در جامعه صلاحيت براى اطاعت و حکم فرمائى ندارد چون بيشتر مردم جاهل و هواپرست و خودخواه و تابع نفس امّاره و مطيع شيطانند و کسانيکه تابع اکثريّت باشند از راه حق منحرف و در وادى جهل و ضلالت سرگشته و حيران خواهند بود مانند ما بيچارگان که در اين دوره باين درد بىدرمان گرفتار شدهايم و چاره جز سوختن و ساختن نداريم و مدرک احکام اکثريت يا مظنّه و گمان است يا حدس و تخمين و اينها هيچ مغنى و بىنياز کننده از حق و حقيقت نيست ما واحدى را لذا خداوند پيغمبر خود را از اين مسلک نهى و مفسده آن را بيان فرموده است با آنکه ساحت مقدّس نبوى اجلّ از آن است براى آنکه ما تکليف خودمان را بدانيم و بچنين حکومتى راضى نشويم و احکام الهى را زير پا نگذاريم مع الاسف اجانب در ما نفوذ پيدا کردند و کورکورانه ما را باين بليّه دچار نمودند خداوند عاقبت ما را بخير فرمايد که از اين خواب غفلت بيدار شويم و حکومت حقّه الهيّه را براى سعادت دنيا و آخرت خود اختيار نمائيم ..