تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
يا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ أَ لَمْ يَأْتِکُمْ رُسُلٌ مِنْکُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْکُمْ آياتِي وَ يُنْذِرُونَکُمْ لِقاءَ يَوْمِکُمْ هذا قالُوا شَهِدْنا عَلى أَنْفُسِنا وَ غَرَّتْهُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا وَ شَهِدُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ کانُوا کافِرِينَ (130)
يا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ: باز خطاب فرمايد بر سبيل توبيخ، اى گروه جن و انس أَ لَمْ يَأْتِکُمْ رُسُلٌ مِنْکُمْ: آيا نيامد به شما، يعنى آمد به شما پيغمبران از جنس شما گرچه انبياء جز انس نبوده‌اند، اما چون انس و جن را با هم جمع
«1» نهج البلاغه، نامه 47.
«2» تفسير برهان، جلد اوّل، صفحه 554، حديث 15.
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 378
نمود، پس بر سبيل تغليب خطاب صحيح باشد. جمهور برآنند که: مراد، رسل جن نذرند و ايشان رسل رسولان انسند، چنانکه هفت نفر از جن پيغام حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله را به قوم رسانيدند «کما قال اللّه تعالى وَلَّوْا إِلى قَوْمِهِمْ مُنْذِرِينَ». «1» نزد کلبى رسولان را براى انس مى‌فرستاده و به اتفاق امّت، حضرت ختمى مرتبت صلّى اللّه عليه و آله بر جن و انس مبعوث بوده. «2» در تفسير جرجانى مذکور است که اجماعا حق تعالى هيچ جنّى را به جنيان به رسالت نفرستاده که وحى به او کرده باشد الا آنکه پيمبران، رسول از جانب خود به جن مى‌فرستادند. حاصل آنکه حق سبحانه، بر سبيل ملامت به انس و جن خطاب فرمايد که نه، به شما پيغمبران فرستادم تا از روى دعوت يَقُصُّونَ عَلَيْکُمْ آياتِي: مى‌خواندند بر شما آيات کتاب مرا وَ يُنْذِرُونَکُمْ لِقاءَ يَوْمِکُمْ هذا: و بترسانند شما را از ديدن اين روز که قيامت باشد قالُوا شَهِدْنا عَلى أَنْفُسِنا:
گويند در جواب: گواهى مى‌دهيم و اعتراف مى‌نمائيم بر نفسهاى خود به کفر و استحقاق عذاب، پس بر سبيل مذلت و مذمت ايشان فرمايد: وَ غَرَّتْهُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا: و مغرور و فريفته کرد ايشان را زندگانى دنيا تا از بعث و حشر فراموشى حاصل، و چون به عرصه محشر درآمدند و شدائد اهوال آن را ديدند، به گناه خود معترف و مقر شدند وَ شَهِدُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ: و شهادت دهند بر نفسهاى خود أَنَّهُمْ کانُوا کافِرِينَ: بدرستى که ايشان کافر بودند به نشأه آخرت و احوال آن. در انوار گفته: حق تعالى در اين آيه ذم کفار فرموده به ذکر اغترار ايشان به حيات دنيويه و لذات آن، و اعراض آنها از آخرت بالکليه، تا در عاقبت مضطر شدند بر نفسهاى خود به کفر و استسلام عذاب مخلد به جهت تحذير سامعين از مثل حال ايشان.