تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قُلْ لا أَجِدُ فِي ما أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّماً عَلى طاعِمٍ يَطْعَمُهُ إِلاَّ أَنْ يَکُونَ مَيْتَةً أَوْ دَماً مَسْفُوحاً أَوْ لَحْمَ خِنزِيرٍ فَإِنَّهُ رِجْسٌ أَوْ فِسْقاً أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَ لا عادٍ فَإِنَّ رَبَّکَ غَفُورٌ رَحِيمٌ (145)
قُلْ لا أَجِدُ فِي ما أُوحِيَ إِلَيَ: بگو اى پيغمبر صلى اللّه عليه و آله نمى‌يابم در آنچه وحى شده است به من از قرآن و مطلق وحى مُحَرَّماً عَلى طاعِمٍ يَطْعَمُهُ:
طعامى که حرام شده باشد برخورنده‌اى که بخورد آن را. در آيه تنبيه است بر آنکه تحريم معلوم نمى‌شود مگر به وحى نه به هواى نفس. مراد آنست که حق تعالى هيچ چيز را در شرع حرام نفرموده إِلَّا أَنْ يَکُونَ مَيْتَةً: مگر آنکه مردار باشد أَوْ دَماً مَسْفُوحاً: يا خون ريخته شده وقت ذبح از مذبوح، يا در حيات از او بيرون آيد و
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 395
تخصيص مسفوح به ذکر جهت آنست که متخلف در عروق و ساير اعضا بعد از ذبح، معفوعنه و حلال مى‌باشد أَوْ لَحْمَ خِنزِيرٍ فَإِنَّهُ رِجْسٌ: يا گوشت خوک و آنچه از آن توان خورد، پس بدرستى که خوک يا گوشت آن قذر و نجس و منفور عنه است به جهت عادات او به أکل نجاست.
تفسير اثنا عشرى ج3 395
صره- حکماء اروپا به توسط ميکروسکوپ تصديق کرده‌اند که ميکروبهاى زنده‌اى در گوشت و جلد و تمام بدن خوک موجود است که باعث پيسى و امراض عظيمه شود، و هيچ سمى قاتل اين ميکروبها نيست مگر خاک، و لذا هزار و سيصد سال قبل حکم تعفير را مقرر فرمود. امروزه کشف فلسفه آن گردد و اختصاص به اين شريعت ندارد، بلکه در شرايع سابقه هم حرام بوده چنانچه در تورات باب 11 سفر لاويان آيه 7 مى‌فرمايد: و خوک، زيرا شکافته سم و شکاف تمام دارد، و ليکن نشخوار نمى‌کند. اين براى شما نجس است، از گوشت او مخوريد، و لاش آنها را لمس مکنيد، اينها براى شما نجس است. و اما فلسفه حرمت خون علاوه بر اينکه خوردن آن موجب قساوت است، ميکروبهائى دارد که غالب امراض را حادث کند. و حرمت ميته نيز متفرع بر حرمت خون است، خون غير مذبوح، حلول در گوشت و عروق، بلکه جزء آن شده که تصفيه و تجزيه گوشت ميته را از خون منجمده ممکن نيست. أَوْ فِسْقاً أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ: (عطف بر لحم خنزير) يعنى حرام نيست مگر مرده و گوشت خوک و کشته شده مأکول اللحم به فسق که تهليل نموده باشند براى غير خدا به وقت ذبح آن فَمَنِ اضْطُرَّ: پس هر که بيچاره و درمانده باشد، يعنى غير ميته چيزى را نيابد و ضرورت داعى تناول چيزى از آن شده غَيْرَ باغٍ: در حالتى که ظالم نبود بر بيچاره مثل خود، يا باغى نباشد بر امام، يا به آن طلب لذت نکند وَ لا عادٍ: و نه از حد گذشته باشد در خوردن آن زياده از ضرورت، يعنى به قدر سد رمق اکتفا کند. تفضيل اين در سوره بقره گذشت فَإِنَّ رَبَّکَ غَفُورٌ رَحِيمٌ: پس بدرستى که پروردگار تو آمرزنده و موأخذه نکند آن را که به ضرورت از محرمات تناول نمايد.
رحيم و مهربان است که بيچاره‌گان و مضطران را در آن اجازه فرمود:
تفسير اثنا عشرى، ج3، ص: 396