تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) سَيَقُولُ الَّذِينَ أَشْرَکُوا لَوْ شاءَ اللَّهُ ما أَشْرَکْنا وَ لا آباؤُنا وَ لا حَرَّمْنا مِنْ شَيْ‌ءٍ کَذلِکَ کَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ حَتَّى ذاقُوا بَأْسَنا قُلْ هَلْ عِنْدَکُمْ مِنْ عِلْمٍ فَتُخْرِجُوهُ لَنا إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلاَّ الظَّنَّ وَ إِنْ أَنْتُمْ إِلاَّ تَخْرُصُونَ (148) ترجمه‌ زود باشد که بگويند آنانکه شرک آوردند اگر خواسته بود خدا شرک نمى‌آورديم ما و نه پدرانمان و نه حرام ميکرديم ما چيزى را اين چنين تکذيب نمودند آنانکه بودند پيش از آنها تا چشيدند عذاب ما را بگو آيا نزد شما است چيزى از دانش پس بيرون آوريد آنرا براى ما پيروى نميکنيد مگر گمان را و نيستيد شما مگر آنکه افترا مى‌بنديد. تفسير خداوند پيغمبر خود را خبر داد از مغالطه اهل شرک در مقابل براهين توحيد و حليّت محرّمات جعليّه آنها باين تقريب که خدا خواسته است ما و پدرانمان مشرک باشيم و اشياء مذکوره در آيات سابقه را بر خود حرام نمائيم و الا ميتوانست ما را منصرف نمايد و چون ننموده است معلوم ميشود راضى است بفعل ما و ما را منع از شرک و تحريم اشيائى ننموده است و جواب آنستکه خداوند نخواسته است بندگانرا مجبور بعقائد جلد 2 صفحه 395 و اعمال نمايد و اراده تکوينى با نهى تکليفى منافات ندارد و مانع از اختياريّت افعال نيست و شما خلط نموديد بين اراده تکوينى و تکليفى آنچه منافى با نهى تکليفى است اراده تکليفى است که امر است نه اراده تکوينى است که فعل است ولى چون اين جواب علمى بود و دور از فهم عامّه و ممکن بود مورد مشاجره و مجادله شود خداوند بجواب اقناعى مسلّمى اکتفا فرمود که محلّ بحث نشود و آن آنستکه اگر خداوند نهى نفرموده بود از شرک و بدعت چرا بر کسانيکه تکذيب نمودند انبياء سابق را که نهى از شرک و بدعت مينمودند عذاب نازل فرمود با اينحال اگر شما دليل واضحى بر شرک و احکام مجعوله خودتان داريد اقامه نمائيد و الّا معلوم ميشود شما بعقل ناقص و گمان فاسد خودتان عمل ميکنيد و افترا بخدا مى‌بنديد و احکام الهى را ملعبه خود قرار داديد ..